कार उत्पादनात भारताचा डंका; अमेरिकाही पडली मागे, जगाची पहिली पसंती!

जागतिक कार बाजारपेठेत भारताची पसंती सातत्याने वाढत आहे. गेल्या सहा वर्षांत (2019-2025) देशातील कार उत्पादनात तब्बल 48 टक्क्यांची अफाट वाढ नोंदवली गेली आहे. वार्षिक 50 लाखांहून अधिक कार उत्पादनासह भारताने तिसरे स्थान पटकावले असून, चीन आणि जपान या बलाढ्य देशांच्या पाठोपाठ भारताने आपले स्थान मजबूत केले आहे.

मारुती सुझुकीने नुकतेच 35,000 कोटी रुपये खर्च करून बांधलेल्या खरखोदा प्लांटचे उद्घाटन केले आहे. हरियाणातील या प्लांटमध्ये वर्षाला 10 लाख कार तयार करण्याची क्षमता आहे आणि जेव्हा ते पूर्ण क्षमतेने काम करेल तेव्हा ते जगातील सर्वात मोठ्या वाहन निर्मात्यांपैकी एक असेल. मारुती म्हणाले की, या प्रकल्पामुळे कंपनीला वर्षाकाठी 40 लाख युनिट्स उत्पादनाचे लक्ष्य साध्य करण्यास मदत होईल अशी अपेक्षा आहे.

जगभरात ऑटोमोबाईल उत्पादनाचे स्वरूप झपाट्याने बदलत आहे. बर् याच विकसित देशांमध्ये कारची मागणी कमी होत आहे, उत्पादन खर्च वाढत आहे, पुरवठा साखळीच्या समस्या उद्भवत आहेत आणि प्रदूषणाचे नियम पूर्वीपेक्षा कठोर झाले आहेत. या कारणांमुळे, मोठ्या ऑटोमोबाईल कंपन्या आता भविष्यात आपली वाहने कोठे आणि कशी बनवायची हे ठरवत आहेत. या बदलत्या युगात, भारत जगातील मोजक्या बाजारपेठांमध्ये सामील झाला आहे, जिथे मागणी सतत वाढत आहे आणि मोठ्या प्रमाणावर वाहने बनवण्याची क्षमताही आहे.

भारत कार उत्पादनाचे केंद्र बनले

आज भारत वाहन विक्रीच्या बाबतीत जगातील तिसरी आणि वाहन उत्पादनाच्या बाबतीत चौथ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी बाजारपेठ आहे. विशेष म्हणजे पॅसेंजर व्हेईकल म्हणजेच कार मॅन्युफॅक्चरिंगच्या बाबतीत भारत चीन आणि जपाननंतर तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. ओआयसीएच्या 2025 च्या आकडेवारीनुसार, चीनने सुमारे 30.3 दशलक्ष कारचे उत्पादन केले. त्याखालोखाल जपानने ७२ लाख कार घेतल्या आहेत. त्याच वेळी, 54 लाख प्रवासी कारचे उत्पादन करून भारताने तिसरे स्थान पटकावले.

अमेरिका आणि जर्मनी मागे राहिले  

अनेक दशकांपासून, जपान, जर्मनी, अमेरिका, फ्रान्स आणि स्पेन सारखे देश कार उत्पादनात आघाडीवर होते, परंतु 2025 च्या ओआयसीएच्या आकडेवारीवरून असे दिसून येते की चित्र बदलले आहे. चीन हा जगातील सर्वात मोठा प्रवासी कार उत्पादक देश बनला आहे, तर भारत जगातील तिसरा सर्वात मोठा प्रवासी कार उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास आला आहे. भारताचे हे यश देखील खूप मोठे आहे. आकडेवारीनुसार, 2019 ते 2025 दरम्यान भारतातील प्रवासी कारचे उत्पादन सुमारे 48% वाढले आहे, ज्यामुळे भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या मोठ्या कार उत्पादन बाजारपेठांपैकी एक बनला आहे. हा वेग चीनपेक्षा जास्त आहे.

भारतात दरवर्षी अनेक कार बनतात

भारताच्या या वेगवान गतीमागे अनेक मोठी कारणे आहेत. विशेषत: एसयूव्हीची लोकप्रियता वाढल्यामुळे देशात प्रवासी वाहनांची मागणी वाढत आहे. याशिवाय भारतीय वाहन कंपन्यांनी आपल्या उत्पादनाचा दर्जा सुधारला असून परदेशातील वाहनांची निर्यातही सातत्याने वाढली आहे. सियामच्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये भारतातील प्रवासी वाहनांची (कार, एसयूव्ही आणि व्हॅन) देशांतर्गत विक्री वर्षाकाठी 7.9% वाढून 46,43,439 युनिट्स झाली आहे. त्याच वेळी, प्रवासी वाहनांची निर्यातही 17.5 टक्क्यांनी वाढून 9,05,200 युनिट्सवर पोहोचली आहे.