मित्र किंवा नातेवाईकाचा ‘लोन गॅरेंटर’ बनताय? आधी वाचा ‘हे’ नियम, नाहीतर बसेल मोठा आर्थिक फटका

बँकेच्या नियमांनुसार, लोन गॅरेंटर बनणे म्हणजे मूळ कर्जदारा इतकीच कर्जाची कायदेशीर जबाबदारी स्वीकारणे होय. जर कर्जदाराने डिफॉल्ट केले, तर बँक तुमच्याकडून वसुली करू शकते. त्यामुळे कोणाचीही हमी घेण्यापूर्वी स्वतःची कर्ज घेण्याची क्षमता आणि भविष्यातील पत मानांकन या गोष्टींचा गांभीर्याने विचार करणे गरजेचे आहे.

आपल्या जवळच्या मित्राला किंवा नातेवाईकाला पैशांची गरज भासल्यास आपण अनेकदा मदतीचा हात पुढे करतो. बँकांकडून मोठे कर्ज घेताना अनेकदा ‘लोन गॅरेंटर’ म्हणजेच कर्ज हमीदाराची आवश्यकता असते. केवळ नातेसंबंध किंवा मैत्री टिकवण्यासाठी अनेक जण विचार न करता गॅरेंटरच्या कागदपत्रांवर स्वाक्षरी करतात. परंतु, बँकिंग नियमांनुसार ही केवळ एक औपचारिकता नसून, अत्यंत मोठी कायदेशीर आणि आर्थिक जबाबदारी आहे.

कर्ज हमीदार बनण्यापूर्वी कोणत्या महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घेणे आवश्यक आहे, जेणेकरून भविष्यात तुमची तिजोरी रिकामी होणार नाही, याचा सविस्तर आढावा खालीलप्रमाणे आहे.

1. कायदेशीररित्या तुम्हीही असता ‘समान कर्जदार’

अनेक लोकांचा असा गैरसमज असतो की, त्यांनी फक्त कर्ज मंजूर होण्यासाठी बँकेला हमी दिली आहे. परंतु, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) नियमांनुसार, लोन गॅरेंटर हा मूळ कर्जदारा इतकाच कर्जासाठी जबाबदार असतो. जर मुख्य कर्जदाराने (Principal Borrower) कर्जाचे हप्ते भरणे बंद केले, तर बँक कायदेशीररित्या त्या कर्जाची संपूर्ण वसुली गॅरेंटरकडून करू शकते.

2. सिबिल स्कोरवर थेट परिणाम

जेव्हा तुम्ही कोणाचे गॅरेंटर बनता, तेव्हा त्या कर्जाची नोंद तुमच्याही क्रेडिट रिपोर्टमध्ये केली जाते. मुख्य कर्जदाराने एखादा हप्ता उशिरा भरला किंवा डिफॉल्ट केला, तर त्याचा थेट नकारात्मक परिणाम मुख्य कर्जदारासोबत तुमच्याही सिबिल स्कोरवर होतो. सिबिल स्कोर खराब झाल्यामुळे भविष्यात तुम्हाला स्वतःसाठी गृहकर्ज, कार लोन किंवा वैयक्तिक कर्ज मिळण्यात मोठ्या अडचणी येऊ शकतात.

3. स्वतःची कर्ज घेण्याची क्षमता कमी होते

बँका कोणत्याही व्यक्तीला कर्ज देताना त्याची ‘कर्ज घेण्याची एकूण क्षमता’ तपासतात. तुम्ही आधीच दुसऱ्याच्या मोठ्या कर्जाचे गॅरेंटर असाल, तर बँक ते कर्ज तुमच्यावरील संभाव्य दायित्व म्हणून गृहीत धरते. यामुळे, तुम्हाला स्वतःला तातडीने मोठ्या कर्जाची गरज भासल्यास बँक तुमचे कर्ज नाकारू शकते किंवा अत्यंत कमी रकमेचे कर्ज मंजूर करते.

4. गॅरेंटर पदावरून सहजासहजी मागे हटता येत नाही

एकदा तुम्ही गॅरेंटर म्हणून कागदपत्रांवर स्वाक्षरी केली की, कर्जाची मुदत संपेपर्यंत तुम्हाला त्यातून बाहेर पडता येत नाही. जर तुम्हाला तुमचे नाव गॅरेंटर म्हणून मागे घ्यायचे असेल, तर मुख्य कर्जदाराला बँकेकडे दुसऱ्या एखाद्या सक्षम व्यक्तीला गॅरेंटर म्हणून उभे करावे लागते. बँक आणि मुख्य कर्जदार दोघांच्या संमतीशिवाय तुम्हाला या जबाबदारीतून मुक्त केले जात नाही.

5. लोन गॅरेंटर बनण्यापूर्वी घ्यावयाची काळजी

कर्जदाराची आर्थिक पत तपासा: ज्या व्यक्तीचे तुम्ही गॅरेंटर बनत आहात, तिचा व्यवसाय, नोकरी आणि एकूण उत्पन्न हप्ते भरण्यासाठी सक्षम आहे का, याची खात्री करा. कर्जाचा विमा: मुख्य कर्जदाराने कर्जाचा विमा घेतला आहे का, याची चौकशी करा. कर्जदाराचा अपघाती मृत्यू किंवा गंभीर आजार झाल्यास विम्याची रक्कम कर्जाची परतफेड करते, ज्यामुळे गॅरेंटरवरील धोका टळतो. कमी रकमेची हमी: शक्य असल्यास संपूर्ण कर्जाची हमी न घेता, केवळ मर्यादित रकमेची हमी घेण्याचा पर्याय बँकेकडे निवडा.

(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)