तब्बल 10 वर्षानंतर नेपाळचा मोठा निर्णय, एका घोषणेनंतर भारतीयांचा टेन्शन मिटलं, आता मोठा फायदा होणार

जवळपास 10 वर्षांनंतर नेपाळने भारतीय 200 आणि 500 रुपयांच्या नोटांसंदर्भात एक मोठा निर्णय घेतला आहे. आता भारतीय आणि नेपाळी नागरिक नेपाळमध्ये 200 आणि 500 रुपयांच्या भारतीय नोटा आणू आणि घेऊन जाऊ शकतील. प्रति व्यक्ती 25,000 रुपयांची मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे. 2016 मध्ये भारताच्या नोटाबंदीनंतर लागू केलेल्या बंदीनंतर जवळपास एका दशकाने ही शिथिलता देण्यात आली आहे. नेपाळ राष्ट्र बँकेने (एनआरबी) गुरुवारी पुन्हा जारी केलेल्या एका सूचनेत म्हटले आहे की, भारतीय आणि नेपाळी नागरिक 9 नोव्हेंबर 2016 नंतर जारी केलेल्या 200 आणि नव्याने डिझाइन केलेल्या 500 रुपयांच्या 25,000 रुपयांपर्यंतच्या नोटा आणू किंवा सोबत बाळगू शकतात. ही परवानगी विद्यमान नियमांनुसार देण्यात आली आहे. जरी हा नियम 11 फेब्रुवारी रोजी नेपाळ गॅझेटमध्ये आधीच प्रकाशित झाला होता, तरी नेपाळ राष्ट्र बँकेने आता जनतेमधील कोणताही संभ्रम दूर करण्यासाठी तो पुन्हा जारी केला आहे.

नवीन नियमांमुळे कोणावर परिणाम?

नेपाळ राष्ट्र बँकेचे प्रवक्ते गुरु प्रसाद पौडेल यांनी सांगितले की, नेपाळी नागरिक भारताव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही देशातून भारतीय चलन नेपाळमध्ये आणू शकत नाहीत. त्याचप्रमाणे, ते नेपाळमधून भारताव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही तिसऱ्या देशात भारतीय चलन घेऊन जाऊ शकत नाहीत. त्यांच्या मते, या निर्णयामुळे नेपाळला भेट देणाऱ्या भारतीय पर्यटकांना आणि भारतासोबत व्यवसाय करणाऱ्या नेपाळी उद्योगांना मोठी सोय होईल. नवीन नियमांनुसार, नेपाळी नागरिक आणि परदेशी पर्यटक सीमाशुल्क घोषणेशिवाय जास्तीत जास्त 5,000 अमेरिकन डॉलर्स नेपाळमध्ये आणू शकतात. या रकमेपेक्षा जास्त परकीय चलन आणणाऱ्या कोणालाही नेपाळमध्ये आल्यावर सीमाशुल्क विभागाकडे त्याची घोषणा करावी लागेल. हाच नियम भारतीय चलनासाठीही लागू होतो. 5,000 अमेरिकन डॉलर्स (अंदाजे ₹4.83लाख) इतके भारतीय चलन सीमाशुल्क घोषणेशिवाय आयात करता येईल, परंतु त्यासाठी सर्व नोटा ₹100 किंवा त्यापेक्षा कमी मूल्याच्या असाव्यात. यापेक्षा जास्त रकमेसाठी सीमाशुल्क घोषणा आवश्यक असेल.

भारत सरकारने 8 नोव्हेंबर 2016 रोजी जुन्या ₹500 आणि ₹1000 च्या नोटा रद्द केल्या. त्यानंतर, नवीन डिझाइनच्या ₹500 आणि ₹2,000 च्या नोटा जारी करण्यात आल्या. त्यानंतर ₹2,o00 च्या नोटा चलनातून मागे घेण्यात आल्या. नोटाबंदीनंतर, नेपाळने ₹100 पेक्षा जास्त मूल्याच्या सर्व भारतीय चलनी नोटांच्या वापरावर आणि प्रवेशावर बंदी घातली. पूर्वी भारतीय चलन बाळगण्याची कमाल मर्यादा ₹25,000 असली तरी, लोकांना फक्त ₹1000 आणि त्यापेक्षा कमी मूल्याच्या नोटाच बाळगण्याची परवानगी होती. सुधारित नियमांनुसार, 9 नोव्हेंबर 2016 नंतर जारी केलेल्या ₹200 आणि नवीन डिझाइनच्या ₹500 च्या नोटांना नेपाळमध्ये परवानगी दिली जाईल. 8 नोव्हेंबर 2016 पूर्वी जारी केलेल्या जुन्या ₹500 आणि ₹1000 च्या नोटांवरील बंदी कायम राहील.

या निर्णयामुळे भारत आणि नेपाळमधील प्रवास, पर्यटन आणि सीमापार व्यवहारांना चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. दोन्ही देशांची सीमा खुली असून, लोकांमध्ये दीर्घकाळापासूनचे मजबूत सामाजिक आणि आर्थिक संबंध आहेत. भारत हा नेपाळचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आणि पर्यटकांचा एक प्रमुख स्रोत आहे. मोठ्या संख्येने नेपाळी नागरिक भारतात राहतात, काम करतात, शिक्षण घेतात आणि व्यवसाय करतात.