आजोबांच्या FD वर नातवंडांचा अधिकार किती? वारसदार नसेल तर पैसे कसे मिळवायचे?
अनेकदा आजी-आजोबा आपल्या नातवंडांच्या भविष्यासाठी FD करून ठेवतात, परंतु त्यांच्या निधनानंतर या पैशांवर दावा कसा करावा, याबाबत कुटुंबात संभ्रम असतो. विशेषतः जर FD मध्ये कोणाचेही नाव नॉमिनी म्हणून नसेल, तर बँकेतून हे पैसे काढण्यासाठी काही विशिष्ट कायदेशीर प्रक्रियेतून जावे लागते.
बँक मुदत ठेवींवर (FD) हक्क सांगण्यासाठी केवळ नातेसंबंध पुरेसे नसून कायदेशीर कागदपत्रांची पूर्तता करणे अनिवार्य असते. जर वारसदार किंवा नॉमिनीची नोंद नसेल, तर उत्तराधिकार प्रमाणपत्र (Succession Certificate) आणि इतर पुराव्यांच्या आधारे नातवंडे किंवा कुटुंबातील इतर सदस्य या रकमेवर कसा दावा करू शकतात, याची ही सविस्तर माहिती.
आजही बहुतांश लोक आपले पैसे सुरक्षितपणे गुंतवण्यासाठी मुदत ठेवी म्हणजेच FD चा अवलंब करतात. ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये बँक FD अधिक लोकप्रिय आहे कारण ज्येष्ठ नागरिकांना सामान्य नागरिकांपेक्षा बँक FD मध्ये जास्त व्याज मिळते. अनेकदा आजी-आजोबा त्यांच्या आयुष्यात एफडी करतात, परंतु त्यांच्या निधनानंतर कुटुंबातील सदस्यांना या गुंतवणूकीबद्दल उशिरा कळते. जेव्हा इच्छापत्र नसते किंवा मृत्युपत्रात FD चा उल्लेख नसतो तेव्हा समस्या आणखी वाढते. आता अशा परिस्थितीत FD क्लेम कसा मिळवायचा? आज आम्ही तुम्हाला याबद्दल सांगणार आहोत.
अशा परिस्थितीत कायदा काय म्हणतो?
हिंदू उत्तराधिकार कायदा, 1956 नुसार, वर्ग 1 च्या वारसांना समान वाटा असलेला मालमत्ता वारसाहक्काने मिळतो. यामध्ये मुलगा, मुली, पत्नी तसेच मृत मुलगा किंवा मुलीची मुले यांचा समावेश आहे, म्हणजेच जर तुमची आई किंवा वडील हयात नसतील तर तुम्हाला त्यांच्या वाट्याचा हक्क मिळेल. अशा परिस्थितीत अनेकदा नातवंडांना हे समजत नाही की या पैशावर त्यांचा हक्क आहे की नाही. अशा परिस्थितीत, कायद्यानुसार, जर पालक नसतील तर त्यांना पूर्ण अधिकार आहे.
FD मध्ये नॉमिनी
अनेकदा बँकेच्या FD मध्ये नॉमिनी असतो, पण इथे लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट ही आहे की नॉमिनी हा त्या पैशाचा मालक नसतो. तो अगदी विश्वस्तांप्रमाणे काम करतो, ज्याचे काम पैसे घेऊन ते खऱ्या कायदेशीर वारसांमध्ये वितरित करणे आहे, म्हणजेच नॉमिनीला पैसे मिळतात, परंतु तो ते स्वतःकडे ठेवू शकत नाही.
नामनिर्देशित व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर हजर असेल तर नॉमिनीला काही आवश्यक कागदपत्रे बँकेत सादर करावी लागतील, त्यानंतर त्याला पैसे मिळतील. बँक नॉमिनीला पैसे देते आणि नंतर ते कायदेशीर वारसांना वितरित करावे लागते.
FD मध्ये कोणीही नॉमिनी नसेल तर सर्व कायदेशीर वारस बँकेशी संपर्क साधतात. त्यांना त्यांचे हक्क सिद्ध करण्यासाठी कागदपत्रे द्यावी लागतात, त्यानंतर बँक पैसे देते.
(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
