एका युगाचा अंत! दिग्गज अभिनेते सुदेश कुमार यांचं निधन; चित्रपटसृष्टीवर शोककळा

हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या सुवर्णकाळात अनेक हिट आणि ब्लॉकबस्टर चित्रपट देणारे ज्येष्ठ अभिनेते सुदेश कुमार यांचं निधन झालं आहे. 1 मे रोजी वयाच्या 95 व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. सुदेश कुमार यांना श्वासाशी संबंधित समस्यांमुळे सोमवारी मुंबईतील ब्रीच कँडी रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. परंतु काही उपचारानंतर त्यांना पुन्हा घरी नेण्यात आलं आणि शुक्रवारी त्यांनी घरीच अखेरचा श्वास घेतला. सुदेश कुमार यांची पत्नी जया धवन यांनी याबद्दलची माहिती दिली. “त्यांच्या इच्छेनुसार आम्ही गुरुवारी त्यांनी घरी परत आणलं होतं. त्यांच्यासाठी आम्ही एक मेडिकल युनिटसुद्धा तयार केलं होतं, परंतु शुक्रवारी सकाळीच त्यांची प्राणज्योती मालवली”, असं त्या ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’शी बोलताना म्हणाल्या.

भारताच्या स्वातंत्र्यापूर्वी 1931 मध्ये पेशावरमध्ये सुदेश कुमार यांचा जन्म झाला होता. ते लहान असतानाच त्यांचं कुटुंब मुंबईला आलं होतं. त्यानंतर मुंबईतच ते लहानाचे मोठे झाले. एल्फिंस्टन कॉलेजमध्ये त्यांनी विज्ञान शाखेतून पदवी घेतली. त्यांनी डॉक्टर बनावं, असं त्यांच्या वडिलांचं स्वप्न होतं. परंतु सुदेश यांना फिल्म इंडस्ट्रीत रस होता. सुदेश कुमार यांचं कपूर घराण्याशी संबंध होते. कपूर कुटुंबीयांचे ते दूरचे नातेवाईक होते. त्यामुळे इंडस्ट्रीत त्यांची थोडीफार ओळख होती. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी पृथ्वीराज कपूर यांच्या थिएटर ग्रुपमध्ये प्रवेश घेतला. त्यांच्या सुरुवातीच्या चित्रपटांमध्ये पृथ्वीराज कपूर यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ‘पैसा’ या चित्रपटाचा समावेश होता.

सुदेश कुमार यांनी अनेक चित्रपटांमध्ये छोट्या-मोठ्या भूमिका साकारल्या होत्या. परंतु त्यांना 1959 मध्ये ‘छोटी बहन’ या चित्रपटातून प्रचंड लोकप्रियता मिळाली. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर ब्लॉकबस्टर ठरला होता. त्यानंतर त्यांनी ‘भरोसा’ (1963), ‘गृहस्थी’ (1963), ‘खानदान’ (1965) आणि ‘गोपी’ (1970) यांसारख्या चित्रपटांमध्येही भूमिका साकारल्या होत्या.

हिरो म्हणून त्यांना ज्या चित्रपटाने स्टार बनवलं, तो 1961 मध्ये प्रदर्शित झालेला रोमँटिक अॅक्शन ड्रामा ‘सारंगा’ होता. या चित्रपटामुळे ते रातोरात स्टार बनले होते. त्यानंतरही ते बऱ्याच चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिकेत झळकले होते. सुदेश कुमार यांनी निर्मिती क्षेत्रातही हात आजमावला होता. सत्तरच्या दशकात त्यांनी ‘मन मंदिर’, ‘उलझन’, ‘बदलते रिश्ते’ यांसारख्या चित्रपटांची निर्मिती केली होती.