पोटदुखीच्या समस्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष, होऊ शकतात गंभीर आजार……

बहुतेक लोकांना असे वाटते की कोलन किंवा पोटाच्या समस्या अचानक उद्भवतात. पण हा विचार योग्य नाही. पोटाच्या समस्या ही वर्षानुवर्षे दुर्लक्षित असलेल्या जीवशास्त्राचा परिणाम आहे. वारंवार अँटीबायोटिक्स घेणे, पोटाचे आम्ल दीर्घकाळापर्यंत कमी होणे, जळजळ होणे आणि आतड्यांसंबंधी इकोसिस्टम कधीही पूर्णपणे बरे होत नाही, ही सर्व कारणे एकत्रितपणे पोटाच्या कार्यावर हळूहळू परिणाम करतात. सुरुवातीच्या काळात, ही लक्षणे बर्याचदा सौम्य दिसतात आणि धोकादायक वाटत नाहीत. बरेच लोक त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करतात. जसे की अँटीबायोटिक्स घेतल्यानंतर वारंवार जुलाब होणे, वारंवार सूज येणे आणि पोटात निकड जाणवणे, कोणताही प्रयत्न न करता थकवा येणे आणि लक्षणे जी औषधांनी तात्पुरती बरी होतात परंतु नंतर परत येतात.

येथे धोकादायक गोष्ट अशी आहे की स्कॅन किंवा चाचणीचा निकाल येईपर्यंत आतड्याचे आधीच बरेच नुकसान झाले असते. बर्याचदा लोक फक्त लक्षणांवर उपचार करतात, परंतु पोटाच्या समस्यांमध्ये, केवळ लक्षणांवर लक्ष केंद्रित करून त्यावर उपचार करणे बर्याचदा अयशस्वी होते. खरे कारण समजून घेणे फार महत्वाचे आहे. या जैविक यंत्रणा बर्याचदा पोटाच्या सतत समस्यांसाठी जबाबदार असतात – आतड्यातील बॅक्टेरियाचे असंतुलन, विषाशी संबंधित जळजळ, पोटात गडबड आणि ओव्हरएक्टिव्ह रोगप्रतिकारक शक्ती.

जर अनेक उपचारांनंतरही पोटाच्या समस्या पुन्हा पुन्हा परत येत असतील तर हे सूचित करते की आपण पोटाची यंत्रणा योग्य प्रकारे समजू शकत नाही. पोटाची प्रत्येक समस्या धोकादायक नसते, परंतु सतत उद्भवणाऱ्या समस्यांकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. योग्य जैविक डिकोडिंग केवळ लक्षणे दूर करू शकत नाही तर दीर्घकाळापर्यंत आतड्याचे चांगले आरोग्य देखील मिळवू शकते. वारंवार पोटाच्या समस्या होणे ही आजकाल अनेक लोकांची तक्रार आहे. पोटदुखी, अॅसिडिटी, गॅस, बद्धकोष्ठता, अतिसार, अपचन किंवा पोट फुगणे अशी लक्षणे यामध्ये दिसतात. यामागे अनेक कारणे असू शकतात. बदललेली जीवनशैली, अनियमित जेवणाच्या वेळा, जंक फूडचे वाढलेले सेवन, जास्त तेलकट-मसालेदार पदार्थ, कमी पाणी पिणे आणि ताणतणाव ही प्रमुख कारणे आहेत. आयुर्वेदानुसार पोटाच्या समस्या प्रामुख्याने अग्नीदोष आणि वात-पित्त-कफ दोषांच्या असंतुलनामुळे होतात. सतत मानसिक तणाव, कमी झोप, सतत बाहेरचे अन्न खाणे किंवा वारंवार अँटिबायोटिक्स घेणे यामुळे पचनसंस्था कमकुवत होते. तसेच जंतुसंसर्ग, दूषित पाणी, अन्नाची अ‍ॅलर्जी किंवा लॅक्टोज इन्टॉलरन्ससारख्या समस्या देखील पोट बिघडण्यास कारणीभूत ठरू शकतात. वेळेवर लक्ष न दिल्यास या तक्रारी गंभीर आजारात रूपांतरित होऊ शकतात.

घरगुती उपचारांनी अनेकदा पोटाच्या सौम्य समस्या नियंत्रणात येऊ शकतात. कोमट पाणी सकाळी उपाशीपोटी प्यायल्याने पचनक्रिया सुधारते. जिरे पचनासाठी अत्यंत उपयुक्त असून जिरे उकळून त्याचे पाणी पिल्यास गॅस व पोटदुखी कमी होते. ओवा आणि मीठ एकत्र घेणे अपचनावर चांगला उपाय आहे. आले हे नैसर्गिक पाचक असून आल्याचा चहा किंवा रस अॅसिडिटी कमी करतो. ताक हे पोटासाठी उत्तम टॉनिक मानले जाते; त्यात थोडे मीठ व जिरे पूड घालून घेतल्यास आतड्यांचे आरोग्य सुधारते. बद्धकोष्ठतेसाठी इसबगोल किंवा रात्री कोमट दुधात थोडी त्रिफळा चूर्ण घेणे फायदेशीर ठरते. तसेच केळी, सफरचंद, भाताची पेज, डाळी यांसारखा हलका आहार पोटाला आराम देतो. मात्र हे उपाय नियमित आणि योग्य प्रमाणात करणे आवश्यक आहे.

पोटाच्या समस्या टाळण्यासाठी काही महत्त्वाची काळजी घेणे अत्यावश्यक आहे. जेवणाची वेळ ठरलेली असावी आणि अति खाणे टाळावे. अन्न नीट चावून, शांतपणे खावे. फार तिखट, तेलकट, प्रक्रिया केलेले पदार्थ कमी करावेत. दिवसातून किमान २.५ ते ३ लिटर पाणी पिणे गरजेचे आहे. जेवणानंतर लगेच झोपणे किंवा फार कष्टाचे काम टाळावे. नियमित चालणे, योगासने आणि प्राणायाम (अनुलोम-विलोम, पवनमुक्तासन) पचन सुधारतात. मानसिक तणाव कमी ठेवणे तितकेच महत्त्वाचे आहे, कारण ताणाचा थेट परिणाम पोटावर होतो. स्वच्छ पाणी पिणे आणि अन्न स्वच्छतेची काळजी घेणे गरजेचे आहे. जर पोटाच्या समस्या वारंवार होत असतील, वजन घटत असेल, रक्तस्राव, तीव्र वेदना किंवा दीर्घकाळ अतिसार/बद्धकोष्ठता असेल तर स्वतः उपचार न करता तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. योग्य सवयी, संतुलित आहार आणि वेळेवर काळजी घेतल्यास पोटाच्या समस्या नक्कीच टाळता येतात.