भारतात पहिल्या डेंग्यू व्हॅक्सीनला मंजूरी, QDENGA लसीची WHO ने देखील केली शिफारस

डासांपासून होणाऱ्या जीवघेण्या आजारात डेंग्यू सर्वाधिक धोकादायक म्हटला जात असतो. दरवर्षी पावसाळ्यानंतर डेंग्यू, मलेरिया सारखे आजार डोकेवर काढत असतात. आता डेंग्यूच्या आजारावर बचावासाठी एका लसीला मंजूरी मिळाली असल्याने डेंग्यूच्या धोक्यापासून प्रतिबंधात्मक उपाय सापडला आहे. या प्रतिबंधात्मक व्हॅक्सीनचे नाव QDENGA (क्यूडेंगा) आहे. या लसीला जपानची फार्मा कंपनी Takeda ने तयार केले आहे. भारतात ड्रग कंट्रोलर जनरलनी(DCGI) या लसीला ४ ते ६० वर्षांच्या लोकांसाठी मंजूरी दिली आहे.

QDENGA व्हॅक्सीन म्हणजे काय ?

QDENGA ही भारतात मंजूरी मिळणारी पहिली डेंग्यू व्हॅक्सीन आहे. या लसीची खासियत म्हणजे या लसीला लावण्याच्या आधी त्या व्यक्तीला आधी डेंग्यू झाला आहे की नाही याची टेस्ट करण्याची काही गरज नाही. म्हणजे ही व्हॅक्सीन कोणालाही घेता येते. जर कोणाला आधी डेंग्यू झाला असेल तर त्यालाही ही लस घेता येते. जर डेंग्यू झाला नसेल तरीही लस घेता येते.

कोणाला घेता येणार ?

या व्हॅक्सीनला ४ ते ६० वयोगटातील कोणत्याही लोकांना घेता येणार आहे. याचे एकून दोन डोस घ्यावे लागणार आहेत. दोन्ही डोस दरम्यान तीन महिन्यांचे अंतर राखावे लागणार आहे. ही व्हॅक्सीन त्वचेच्या खाली सिरींज द्वारे घेता येणार आहे.

एक तृतीयांश केस भारतात

डेंग्यूची सर्वाधिक प्रकरणे असणाऱ्या देशात भारताचा समावेश होतो. जगातील एक डेंग्यूच्या प्रकरणात एक तृतीयांश केस भारतात असतात. गेल्या २० वर्षात भारतात डेंग्यूचे रिपोर्ट केलेल्या प्रकरणात सुमारे ११ टक्के वाढ झाली आहे. साल २०२५ मध्ये देशात १.१३ लाखाहून जास्त प्रकरणे दाखल झाली आहेत. मात्र, तज्ज्ञांच्या मतानुसार प्रत्यक्षात याहून जास्त प्रकरण भारतात असतात.

डेंग्यूचे चार प्रकार असून या चार प्रकारासाठी ही डेंग्यूची लस घेतल्यास बचाव करता येतो असे कंपनीने म्हटले आहे. QDENGA ला अशा प्रकारे तयार केले आहे की डेंग्यूच्या चारही प्रकारांपासून यात बचाव होऊ शकतो.

QDENGA वर आता पर्यंत मोठ्या प्रमाणावर चाचण्या घेण्यात आल्या आहेत. कंपनीच्या मते आतापर्यंत २८ हजाराहून अधिक लोकांवर याची चाचणी करण्यात आली आहे. क्लीनिकल ट्रायलमध्ये दुसरा डोस घेतल्यानंतर १२ महिन्यानंतरही डेंग्यू पासून बचावात ८०.२ टक्के परिणाम आढळला आहे. डेंग्यूमुळे रुग्णालयात भरती होण्याची जोखीम ९०.४ टक्के कमी करण्यात या लसीला यश आले आहे. साडे चार वर्षांनंतरही डेंग्यूमुळे रुग्णालयात भरती होण्यापासून बचावात ८४.१ टक्के परिणाम राहिला आहे. तर सात वर्षांपर्यंत याच्या सुरक्षा आणि प्रभाव कायम राहिला असल्याचे पुरावे मिळाले आहेत.

या देशात सार्वजनिक लसीकरणात समावेश

जागतिक आरोग्य संघटनेने देखील या लसीची शिफारस केली आहे. ज्या देशात डेंग्यूचा प्रादुर्भाव जास्त आहे. तेथे ही लस पब्लिक व्हॅक्सीनेशन प्रोग्रॅममध्ये सामील करण्यास काही हरकत नसल्याचे जागतिक आरोग्य संघटनेचे मत आहे. या व्हॅक्सीनला जागतिक आरोग्य संघटनेचे प्रीक्वालीफिकेशन देखील मिळाले आहे. ब्राझील, अर्जेंटीना, कोलंबिया आणि इंडोनेशिया प्रीक्वालीफिकेशन प्रोग्रॅममध्ये देखील हीचा समावेश केला गेला आहे.