जिभेवर अल्सर कशामुळे होतं? कशी काळजी घ्यावी?

अनेक लोक वारंवार जिभेवर व्रण झाल्याची तक्रार करतात. कधीकधी पोटातील उष्णता, जीवनसत्त्वांची कमतरता, मसालेदार किंवा तिखट पदार्थ, तोंडाची अस्वच्छता किंवा वारंवार जीभ चावणे यांसारख्या सामान्य कारणांमुळे हे घडते. तणाव आणि हार्मोनल बदल देखील याला कारणीभूत ठरू शकतात. काहींना ही समस्या पुन्हा पुन्हा उद्भवते, ज्यामुळे खाणे, पिणे आणि बोलणे देखील कठीण होते. जरी बहुतेक प्रकरणांमध्ये, जिभेवरील व्रण काही दिवसांत बरे होतात, परंतु जर ते जास्त काळ टिकून राहिले किंवा वारंवार परत आले, तर ते एखाद्या अंतर्निहित आरोग्य समस्येचे लक्षण असू शकते. म्हणून, त्याकडे दुर्लक्ष न करणेच उत्तम; त्याचे कारण त्वरित ओळखणे महत्त्वाचे आहे.

चला तर मग जाणून घेऊया की कोणते आजार जिभेवरील व्रणांचे लक्षण आहेत आणि त्यांना कसे टाळता येईल. जिभेवर वारंवार किंवा दीर्घकाळ टिकणारे व्रण हे एखाद्या अंतर्गत समस्येचे लक्षण असू शकते. याचा संबंध पचनसंस्थेतील समस्या, कमकुवत प्रतिकारशक्ती किंवा पोषक तत्वांच्या कमतरतेशी असू शकतो. कधीकधी, हे व्रण संसर्ग किंवा ॲलर्जीचे लक्षण देखील असू शकतात. जर व्रणांसोबत तीव्र वेदना, रक्तस्त्राव किंवा सतत राहणारी जखम असेल, तर ते एका गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते.

अनेकदा ते तोंडाच्या अस्वच्छतेमुळे किंवा जिवाणू संसर्गामुळे होतात. सतत राहणारे व्रण हे अशक्तपणा किंवा दीर्घकालीन आजाराचे लक्षण देखील असू शकतात. त्यामुळे, वारंवार होणाऱ्या व्रणांकडे दुर्लक्ष करू नये. जिभेवरील व्रण टाळण्याची गुरुकिल्ली म्हणजे योग्य आणि चांगल्या खाण्याच्या सवयी. अति मसालेदार, आंबट किंवा तिखट पदार्थ खाणे टाळा. दररोज तोंडाची स्वच्छता राखा आणि भरपूर पाणी प्या. फळे आणि हिरव्या भाज्या यांसारख्या ‘ब’ आणि ‘क’ जीवनसत्त्वांनी समृद्ध असलेल्या पदार्थांचा आहारात समावेश करा. तणाव कमी करण्याचा प्रयत्न करा आणि पुरेशी झोप घ्या. तंबाखू आणि मद्यपान टाळा. जर तुम्हाला तोंडात वारंवार जखमा होत असतील, तर तुम्ही काय खाता आणि पिता याकडे लक्ष द्या. या छोट्या उपायांमुळे अल्सरचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो. जिभेवरील व्रण १० ते १५ दिवसांत बरे न झाल्यास किंवा पुन्हा उद्भवल्यास, डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. व्रणांसोबत तीव्र वेदना, सूज, ताप किंवा रक्तस्त्राव हे एक गंभीर लक्षण असू शकते. जर तुम्हाला खाण्यापिण्यास त्रास होत असेल किंवा वजन कमी होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. दीर्घकाळ टिकणारे व्रण हे अधिक गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकते, त्यामुळे वेळेवर निदान आणि योग्य उपचार आवश्यक आहेत. जिभेवर व्रण होणे ही एक सामान्य पण त्रासदायक समस्या आहे. यामागे अनेक कारणे असू शकतात. शरीरात व्हिटॅमिन B12, लोह (Iron) किंवा फॉलिक अॅसिड यांची कमतरता असेल तर व्रण येण्याची शक्यता वाढते. याशिवाय खूप तिखट, गरम किंवा आंबट पदार्थ खाल्ल्याने जिभेची त्वचा संवेदनशील होते आणि त्यावर जखमा निर्माण होऊ शकतात. काही वेळा चुकून जीभ चावणे, दातांचा तीक्ष्ण कडा किंवा चुकीच्या पद्धतीने ब्रश केल्यामुळेही व्रण तयार होतात. मानसिक ताण, झोपेची कमतरता आणि अॅसिडिटी किंवा पचनाचे त्रास हे देखील महत्त्वाचे कारण ठरतात. काही लोकांमध्ये हार्मोनल बदलांमुळेही ही समस्या दिसून येते.

जिभेवरील व्रण टाळण्यासाठी आणि त्यावर योग्य काळजी घेण्यासाठी काही सोपे उपाय उपयुक्त ठरतात. सर्वप्रथम, आहारात बदल करणे गरजेचे आहे. तिखट, तेलकट आणि आंबट पदार्थ टाळून हलका व पौष्टिक आहार घ्यावा. हिरव्या पालेभाज्या, ताजे फळे, दूध आणि अंडी यांचा समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक पोषकद्रव्ये मिळतात. पुरेसे पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडण्यास मदत होते. दिवसातून दोन ते तीन वेळा कोमट पाण्यात मीठ घालून गुळण्या केल्यास जखम लवकर भरून येण्यास मदत होते. ताण कमी ठेवण्यासाठी योग, ध्यान किंवा पुरेशी झोप घेणेही फायदेशीर ठरते.

तरीही, काही परिस्थितींमध्ये डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक असते. जर व्रण 10 ते 15 दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहत असतील, खूप वेदना होत असतील किंवा वारंवार होत असतील तर हे गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकते. अशावेळी डॉक्टर योग्य तपासणी करून औषधे किंवा मलम सुचवतात. स्वतःहून औषधे घेणे टाळावे, कारण त्यामुळे समस्या वाढू शकते. योग्य आहार, स्वच्छता आणि जीवनशैली यांचा अवलंब केल्यास जिभेवर व्रण होण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणात कमी करता येते.