मनुष्याला जन्म घ्यायला 9 महिना का लागतात?

माणसाला जन्म घेण्यासाठी नऊ महिने लागतात. बाळ आईच्या गर्भात नऊ महिने राहते, पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की माणसाला जन्म घ्यायला फक्त नऊ महिने का लागतात? जीवशास्त्रात गर्भाच्या विकासाचे स्पष्टीकरण दिले गेले आहे, परंतु आज आम्ही तुम्हाला धार्मिक ग्रंथ आणि ग्रंथांनुसार त्यामागील कारण आणि रहस्य सांगणार आहोत. असे म्हटले जाते की बाळाच्या आईच्या गर्भात होणारा नऊ महिन्यांचा प्रवास हा केवळ शरीराच्या विकासाचा प्रवास नाही, तर हा प्रवास विस्मरण, अवतरण आणि आत्म्याच्या पुनर्जन्माच्या तयारीचा प्रवास देखील मानला जातो. अनेक धार्मिक ग्रंथांमध्ये जीवनचक्र जन्मापासून का सुरू होत नाही, हे विस्ताराने सांगितले आहे. जन्म हा प्रवेश बिंदू आहे, असा उल्लेख ग्रंथात आहे.

भारतीय शास्त्र आणि पुराणानुसार मानवी जन्म हा अत्यंत दुर्मिळ आणि अमूल्य मानला गेला आहे. शास्त्रात म्हटल्याप्रमाणे, ‘ऐंशी लक्ष योनी’ फिरल्यानंतर जीवात्म्याला मानवी देह प्राप्त होतो. मानवी जन्माचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ मानवाकडेच ‘विवेक’ आणि ‘बुद्धी’ असते, ज्याद्वारे तो चांगले आणि वाईट यातील फरक ओळखू शकतो. इतर प्राणी केवळ आपल्या नैसर्गिक प्रवृत्तीनुसार (भय, आहार, निद्रा) जगतात, परंतु मनुष्य स्वतःच्या कर्माद्वारे स्वतःचे भविष्य घडवू शकतो. शास्त्रांनुसार, हा जन्म केवळ उपभोग घेण्यासाठी नसून, आत्मोन्नती आणि ईश्वराची प्राप्ती करण्यासाठी मिळालेली एक सुवर्णसंधी आहे.

दुसऱ्या परिच्छेदात, मानवी जन्माचे मुख्य ध्येय ‘पुरुषार्थ’ प्राप्त करणे हे सांगितले आहे, ज्यामध्ये धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांचा समावेश होतो. मानवी देह हे ‘साधन’ असून याद्वारे मनुष्य परोपकार, सेवा आणि भक्ती करून आपल्या संचित कर्मांचा क्षय करू शकतो. मोक्ष मिळवण्याचा किंवा जन्म-मरणाच्या फेऱ्यातून मुक्त होण्याचा अधिकार फक्त मानवी जन्मातच मिळतो. म्हणूनच, मानवी जीवनाचा प्रत्येक क्षण सत्कारणी लावणे, नीतिमत्तेने वागणे आणि आध्यात्मिक प्रगती करणे हेच खऱ्या अर्थाने मानवी जन्माचे सार्थक मानले जाते. या जन्माचे महत्त्व सांगताना संत म्हणतात, “नर देह हा श्रेष्ठ देह, याची न करावी हेळसांड.” प्राचीन ग्रंथांनुसार मातेचे गर्भ हे केवळ आश्रयस्थान नसून उंबरठा म्हणून त्याची नोंद आहे. गर्भोपनिषदात असे म्हटले आहे की, आत्मा गर्भाशयात प्रवेश करतो, परंतु तो आधीपासूनच पूर्वजन्माच्या कर्माने भारलेला असतो. त्यात मानवी आठवणींचा कोणताही भाग नाही. पुराणांनुसार, गर्भ ही अशी जागा आहे जिथे प्रवेश केल्यानंतर आत्म्याची वैश्विक चेतना हळूहळू नष्ट होते. शास्त्रानुसार आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून, मनुष्याच्या गर्भातील नऊ महिन्यांचा काळ हा केवळ शारीरिक विकास नसून ती एक महत्त्वाची आध्यात्मिक प्रक्रिया मानली जाते. ‘गर्भ उपनिषद’ या प्राचीन ग्रंथात गर्भातील नऊ महिन्यांच्या प्रवासाचे सविस्तर वर्णन केले आहे. शास्त्रानुसार, पहिल्या महिन्यापासून ते आठव्या महिन्यापर्यंत जीवात्मा आपल्या पूर्वकर्मांचे स्मरण करतो आणि ईश्वराशी अनुसंधान साधतो. नऊ महिने हा असा काळ आहे ज्यामध्ये पंचमहाभूतांपासून (पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू, आकाश) मानवी देह पूर्णपणे तयार होतो आणि जीवात्म्याला या जगात येण्यासाठी आवश्यक असलेली शारीरिक आणि मानसिक परिपक्वता प्राप्त होते.

या कालावधीचे महत्त्व सांगताना शास्त्रे म्हणतात की, सातव्या-आठव्या महिन्यात जीवात्म्याला पूर्ण जाणीव प्राप्त होते आणि तो गर्भातील दुःखातून मुक्त होण्यासाठी ईश्वराची प्रार्थना करतो. नऊ महिने पूर्ण झाल्यावर तो देह मायेच्या प्रभावाखाली येण्यास आणि बाह्य जगात जगण्यास सज्ज होतो. नऊ ही संख्या शास्त्रात ‘पूर्णत्व’ दर्शवणारी मानली जाते. ज्याप्रमाणे निसर्गाचे चक्र एका विशिष्ट लयीत चालते, तसाच नऊ महिन्यांचा हा काळ जीवाच्या पूर्ण विकासासाठी आणि मागील जन्माच्या संस्कारांमधून मुक्त होऊन नवीन कर्म करण्यासाठी आवश्यक असलेला ‘संधी काळ’ मानला जातो. नऊ महिने पूर्ण झाल्यानंतरच त्या देहात बाह्य सृष्टीतील ‘प्राण’ घेण्याची शक्ती निर्माण होते.

बाळ गर्भाशयात 9 महिने का राहते?

असे म्हटले जाते की प्रत्येक महिन्यात गर्भाशयात आत्मा त्याच्या आठवणींपासून मुक्त होतो. त्याच वेळी, शरीर भूक आणि भावनांकडे आकर्षित होते. नऊ हा अंक अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. परिपूर्णता या संख्येद्वारे परिभाषित केली जाते. भारतीय ब्रह्माण्डशास्त्र 9 चक्रांनी भरलेले आहे. ही नऊ चक्रे नियतीवर नियंत्रण ठेवतात. बाळ नऊ महिने गर्भाशयात राहते, त्यानंतरच त्याचा पूर्ण विकास होतो. शुक्रावर गर्भाशयापासून १ महिना अधिक परिणाम होतो. दुसऱ्या महिन्यात मंगळाचा प्रभाव जास्त असतो. तिसऱ्या महिन्यात गुरू ग्रहावर परिणाम होतो. चौथ्या महिन्यात सूर्य, पाचव्या महिन्यात चंद्र, सहाव्या महिन्यात शनी, सातव्या महिन्यात बुध, आठव्या महिन्यात चंद्र आणि नवव्या महिन्यात पुन्हा सूर्य प्रभावित होतो.