भुताटकीनं भरलेलं टायपिंग मशीन, अमेरिकेची गुप्त माहिती रशियाकडे जायची; सर्वात डेंजर हेरगिरीची कहाणी!

ही हेरगिरीच्या जगातील ती कथा आहे, ज्याने गुप्तचर संस्थांचा इतिहास बदलून टाकला. ही घटना १९७० च्या दशकातील आहे, जेव्हा अमेरिका आणि सोव्हिएत संघ यांच्यातील शीतयुद्ध सुरु होते. हा तो काळ होता जेव्हा जगात इंटरनेट, सोशल मीडिया अशा गोष्टीही नव्हत्या. पण होती ती सोव्हिएत संघाची कुख्यात हेरगिरी संस्था, ज्याने त्या काळातही बग आणि हॅकिंग शक्य करून दाखवले.

जेव्हा प्रत्येक शब्द, प्रत्येक सिग्नल आणि प्रत्येक उपकरणावर संशय घेतला जात होता, तेव्हा एका अमेरिकन अभियंता, चार्ल्स गॅन्डी यांनी असे रहस्य उघड केले, ज्याने गुप्तचर जगताला हादरवून सोडले. ते होते एक रहस्यमयी टायपरायटर, जो फक्त टाइप करत नव्हता, तर हेरगिरीही करत होता. या अनोख्या कथेची सुरुवात सोव्हिएत संघातील मॉस्को शहरातील अमेरिकन दूतावासापासून झाली, जी एक कोडेच बनली होती.

ते रहस्यमयी टायपरायटर, जे होते हेर

अमेरिकन वैज्ञानिकांचे बोलणे आणि कागदपत्रांच्या माहिती कशीबशी सोव्हिएतांच्या हाती पोहोचत होती. सर्वजण हैराण होते की कोणतेही सिग्नल नाही, कोणताही बग नाही, मग माहिती कशी पोहोचवली जात आहे? ही मेंदूला झटका देणारी गोष्ट होती. मग एक दिवस दूतावासाच्या एका चिमणीत एक विचित्र अँटेना सापडला. तो अँटेना पुलीने वर-खाली होत होता आणि त्याच्या तीनही कांड्या वेगवेगळ्या तरंगांवर ट्यून होत्या. मग प्रश्न उभा राहिला की हा अँटेना कोणत्या सिग्नलला पकडत आहे? याचे उत्तर शोधण्यात NSA चे अभियंता चार्ल्स गॅन्डी यांनी आपले सर्वस्व पणाला लावले. त्यांना केवळ रशियन चालींशीच नव्हे, तर आपल्या स्वतःच्याच संस्थांच्या राजकारणाशीही झुंजावे लागले. अमेरिकन संस्थांनी त्यांना तपास ताबडतोब थांबवण्यास सांगितले, पण त्यांनी अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन यांच्याकडून परवानगी घेऊन आपले काम सुरू ठेवले.

सत्य उघड झाले तेव्हा…

दूतावासातील १० टन इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे तपासणीसाठी अमेरिकेला पाठवली गेली. त्यांचा प्रत्येक भाग एक्स-रेने तपासला गेला. हजारो निरर्थक तपासणीनंतर अखेर एका तंत्रज्ञाने IBM Selectric टाईपरायटरच्या ऑन/ऑफ स्विचमध्ये एका छोट्या तारांचा गठ्ठा पाहिला आणि येथूनच हेरगिरीच्या जगातील सर्वात शातिर पान उघड झाले. चार्ल्स यांना आढळले की टाईपरायटरच्या आत एक पोकळ ॲल्युमिनियम बार होता. या बारच्या आत एक सर्किट बोर्ड आणि ६ मॅग्नेटोमीटर होते. हे सेन्सर प्रत्येक टाइपिंगच्या की दाबल्यावर छोट्या-छोट्या चुंबकांच्या हालचाली जाणवत होते, म्हणजे टायपरायटर प्रत्येक टाइप केलेला शब्द रेकॉर्ड करत नव्हता तर प्रसारितही करत होता.

हे सिग्नल अतिशय कमी पॉवरमध्ये पाठवले जात होते. त्या सिग्नलमध्ये, जिथे सोव्हिएत टीव्ही चॅनेलच्या तरंग चालत होत्या. यामुळे अमेरिकन सुरक्षा स्कॅनला काहीही संशय येत नव्हता, कारण टीव्ही सिग्नल या बर्स्ट ट्रान्समिशनला लपवत होते. फक्त रशियन अभियंत्यांनी असे खास फिल्टर आणि अँटेना सिस्टम बनवले होते, ज्यामुळे ते हे लपलेले सिग्नल वेगळे करून वाचू शकत होते. या धोकादायक हेरगिरी कथेनंतर अमेरिकेची प्रतिक्रिया काय होती?

अधिकारी थक्क

जेव्हा संपूर्ण सत्य समोर आले, तेव्हा अभियंता गॅन्डी यांनी सुटकेचा श्वास घेतला. तरीही ही अद्भुत हेरगिरी होती, पण त्यांना आपल्या शत्रूंबद्दल रागाऐवजी आदर वाटला कारण जे त्यांनी केले होते ते असामान्य होते. सोव्हिएत गुप्तचर संस्था केजीबीची ही कथा केवळ इतिहासात लिहिली गेलीच नाही तर याने तिला गुप्तचर संस्था म्हणून एक वेगळी उंची दिली. १९७० च्या दशकात जेव्हा उपकरणे इतकी मर्यादित होती, तेव्हाही अभियंत्यांनी अशक्याला शक्य करून दाखवले. ही केवळ हेरगिरी नव्हती, तर माणसाच्या कल्पने आणि तांत्रिक बुद्धिमत्तेची कथा होती.