ट्रम्प यांनी भारताकडे डोळे दाखवताच रशिया-इराणने तलवारी काढल्या, अण्वस्त्रांचीही धमकी

अमेरिका, रशिया आणि नंतर रिंगणात उतरलेल्या इराणनेही चांगलंच तोंडसुख घेतलं आहे. हे सगळं घडलं एका विधानामुळे. ट्रम्प यांनी रशियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष दिमित्री मेदवेदेव यांना त्यांच्या वक्तव्याबाबत सावधगिरी बाळगण्याचा इशारा दिला. पण, ते वक्तव्य नेमकं काय होतं? यात भारत आणि इराणचा काय संबंध? याविषयी विस्ताराने जाणून घेऊया.

डोनाल्ड ट्रम्प पुन्हा एकदा जागतिक वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहेत. यावेळी हे प्रकरण केवळ रशियापुरते मर्यादित न राहता भारत आणि इराणपर्यंत पोहोचले आहे. ट्रम्प यांनी रशियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष दिमित्री मेदवेदेव यांना त्यांच्या वक्तव्याबाबत सावधगिरी बाळगण्याचा इशारा दिला असला तरी भारताची रशियाशी जवळीक आणि इराणबरोबरच्या व्यापारावर त्यांनी उघडपणे नाराजी व्यक्त केली. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून रशियाने प्रथम प्रत्युत्तर दिले.

रशियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष दिमित्री मेदवेदेव यांनी ट्रम्प यांना त्यांच्याच शैलीत गुंडाळून अमेरिकेला आपल्या आण्विक वारशाची आठवण करून दिली. यानंतर इराणनेही रिंगणात उडी घेत अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणाला ‘आर्थिक साम्राज्यवाद’ असे संबोधत भारताच्या रणनीतीचे उघड समर्थन केले.

भारत रशियासोबत काय करतो, याची मला पर्वा नाही. ते मिळून आपल्या मृत अर्थव्यवस्थेला गर्तेत नेऊ शकतात, मला त्याची पर्वा नाही,’ अशा शब्दांत त्यांनी मेदवेदेव यांना धमकावले. रशियाचे अयशस्वी राष्ट्राध्यक्ष मेदवेदेव यांना सांगा, ज्यांना अजूनही आपण राष्ट्राध्यक्ष आहोत असे वाटते, त्यांनी त्यांच्या बोलण्याकडे लक्ष द्यावे.

मेदवेदेव यांनी 28 जुलै रोजी केलेल्या वक्तव्याला उत्तर देताना ट्रम्प यांचा रशियाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन हा “युद्धाच्या दिशेने टाकलेले प्रत्येक पाऊल” असल्याचे म्हटले होते. आता मेदवेदेव यांनी ट्रम्प यांचे वक्तव्य पलटवले आहे.

मेदवेदेव यांनी ‘डेड हँड’ची आठवण  

रशियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष मेदवेदेव यांनी ट्रम्प यांच्या इशाऱ्याची खिल्ली उडवत म्हटले आहे की, जर माझे शब्द इतके भीतीदायक असतील तर याचा अर्थ रशिया योग्य दिशेने आहे. अमेरिकेने ‘डेड हँड’पासून सावध राहिले पाहिजे. शीतयुद्धाच्या काळात डेड हँड ही रशियाची स्वयंचलित अण्वस्त्र प्रणाली होती. म्हणजेच जर रशिया अणुहल्ल्यात नष्ट झाला तर डेड हँड आपोआप अणुक्षेपणास्त्रे प्रक्षेपित करेल.

इराणकडून भारताचे समर्थन

दुसरीकडे, ट्रम्प प्रशासनाने इराणच्या पेट्रोकेमिकल व्यापारात गुंतलेल्या 6 भारतीय कंपन्यांवर निर्बंध लादले आहेत. यामध्ये मुंबई, सुरत आणि गुजरातमधील कंपन्यांचा समावेश आहे. अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याच्या म्हणण्यानुसार, या कंपन्यांनी जानेवारी 2024 ते जानेवारी 2025 या कालावधीत इराणची उत्पादने खरेदी सुरू ठेवली, ज्यामुळे अमेरिकेच्या निर्बंधांचे उल्लंघन झाले.

इराणने एका निवेदनात म्हटले आहे की, सार्वभौम देशांवर असे निर्बंध अमेरिकेच्या दबाव धोरणाचा भाग आहेत, ज्याचा उद्देश स्वतंत्र देशांची प्रगती रोखणे आहे. इराणने अमेरिकेच्या या वृत्तीला ‘आधुनिक आर्थिक साम्राज्यवाद’ असे संबोधले आणि जागतिक दक्षिणेला एकत्रितपणे लढण्याचे आवाहन केले.