Knowledge: पक्षाचा एक पायाचा योगा! एकाच पायावर इतका वेळ उभा राहतो कसा? कारण वाचून अचंबित व्हाल

One Leg Standing Birds: पावसाळ्यात धरणाच्या काठी विविध पक्षांची शाळा भरते. पाणथळीच्या ठिकाणी पक्ष्यांचे थवे दिसतात. धरणाच्या बॅकवॉटरमध्ये योगा, विविध मुद्रा करणारे पक्षी पाहून मन हरकून जाते. काही पक्षी हे एका पायावर योगा करतात. त्यांची ती मुद्रा मोठी मनमोहक असते. आपण जितके वेळ पाहू, ते एकाच पायावर उभे दिसतात. त्यांच्याकडे हे एका पायावर इतक्या वेळ उभे राहण्याचे कसब येते कुठून? काय आहे त्यामागील शास्त्रीय कारण?

एका पायावर झोपही

फ्लेमिंगो, बगळे आणि इतर काही पक्षी लिलया एका पायावर उभे ठाकतात. त्यांचे हे ध्यान पाहण्यात मन हरकून जाते. बरं हे पक्षी तासन तास केवळ उभेच राहत नाहीत तर कधी कधी झोपही घेतात की काय असा भास होतो. अर्थात ही त्यांची रंगीत तालीम नसते. तर निसर्गानेच त्यांना बहाल केलेली एक अद्भूत शक्ती असते. त्याच जोरावर हे पक्षी एका पायावर कित्येक तास निश्चिल, निश्चिंत उभे राहतात. मनुष्य वा इतर प्राणी इतका वेळ उभे राहण्याची उदाहरण फारच कमी आहेत.

काय आहे यामागील कारणं?

पक्षी तज्ज्ञांच्या मते निसर्गतःच पक्षी एका पायावर उभे राहण्याची किमया साधतात. शरीरातील ऊब कमी होऊ नये, ती टिकून राहावी यासाठी पक्षी अशी मुद्रा वारंवार करतात. पायावर पिसं नसल्याने शरीरातील उष्णता वेगाने निघून जाते. त्यामुळे पाण्यात भक्ष शोधणारे पक्षी एका पायावर उभे राहून ऊबदारपणा टिकवून ठेवतात. त्यांच्या शरीराचे तापमान संतुलित राहते. या योगमुद्रेने ते थकत नाही उलट ताजेतवाने होतात. कारण त्यांच्या शरीरातील ऊर्जेची बचत होते.

तर एका पायावरील या आसनात या पक्षांची ऊर्जा टिकतेच पण त्यांची विश्रांतीही होते. हे पक्षी एका विशिष्ट वेळेनंतर पाय बदल करतात. म्हणजे ज्या पायावर ते उभे आहेत, तो पाय वर घेतात आणि दुसरा पाय खाली ठेवतात. याकृतीतून त्यांची ऊर्जा बचत होते.

शिकारीसाठी युक्ती

फ्लेमिंगो, बगळे हे अनेकदा पाणथळ जागी एका पायावर उभे राहतात. ते अगदी स्तब्ध उभे राहतात. जणू त्यांना समाधी लागल्याचे भासते. ते एखादा पुतळा असल्यासारखे वाटतात. मासे या योगाला भुलतात. मासा जसा टप्प्यात येतो. तसे हे पक्षी त्यांना गट्टम करतात. अर्थात ही कला इतर पक्षांमध्ये नाही. ती महाकठीण आहे. ती काहीच पक्षांमध्ये दिसते.