खाद्यपदार्थांच्या पाकिटांवरील हिरवा, लाल आणि काळ्या रंगांच्या ठिपक्यांचा अर्थ काय ?

आजकाल बहुतांश खाद्यपदार्थ पॅकबंद मिळतात. खास करुन शहरात याचा जास्त वापर होतो. बिस्कीट, वेफर्स, चिप्स, चिवडा आणि कितीतरी पदार्थ पॅकबंद मिळतात. या पदार्थाच्या पाकिटावर या पदार्थांची सर्व माहिती दिलेली असते. अनेकजण केवळ एक्सपायरी डेट आणि किंमत पाहातात. मात्र, पॅकबंद पदार्थांवर अनेक असे निशान आणि चिन्हं असतात, त्यांचा विशेष अर्थ असतो.खाद्य पदार्थांच्या पाकिटावरील या हिरव्या, लाल, काळ्या रंगाच्या बिंदूंचा काय असतो नेमका अर्थ ? प्रत्येक चिन्हांचा सर्वांनाच अर्थ माहिती नसतो. चला तर पाहूयात कोणत्या चिन्हाचा काय अर्थ ?

खाद्यपदार्थांच्या पाकिटावरील चिन्हांचा अर्थ

हिरवा ठिपका

जर खाद्यपाकिटांवरील एका चौकटीत हिरव्या रंगाचा गोल ठिपका ( Green Dot) सांगतो की आतील पदार्थ हा शंभर टक्के शाकाहारी (Vegetarian) आहे. या चिन्हाचा अर्थ असा की या पदार्थांना तयार करताना मांस, मासे वा अंड्यांचा वापर केलेला नाही. केवळ वनस्पती सामुग्रीचा आणि दूध तसेच मधाचा वापर केलेला आहे.

लाल ठिपका

जर तुमच्या खाद्य पाकिटावर एका चौकटीत ब्राऊन वा लाल रंगाचा ठिपका असेल तर असे जेवण मांसाहारी असके. अनेकदा एका चौरस आकृतीत ब्राऊन त्रिकोण असेल तर याचा अर्थ हे उत्पादन पशुपासून तयार केलेले म्हणजे मांस, मासे, चिकन वा अंड्यांपासून तयार केलेले आहे.

X चा ठिपका

एखाद्या खाद्य पाकिटावर चौकटीत जर काळ्या रंगाची एक्सचे चिन्ह असेल तर हे अन्न मनुष्यासाठी नाही. हे चिन्ह तुम्ही लक्षपूर्वक पाहिले पाहिजे. हे चिन्ह सर्वसामान्यपणे औद्योगिक किंवा गैर खाद्य उत्पादनावर आढळते.

पिवळा ठिपका –

जर खाद्य पाकिटावर पिवळ्या रंगाचा ठिपका असेल तर याचा अर्थ या अन्नात अंड्याचा वापर केला आहे. जर तुम्हाला अंडी वर्ज्य असतील किंवा अंड्यांची एलर्जी असेल तर हे खाद्यपदार्थ खाऊ नये.

निळा ठिपका –

औषधी वा खास खाद्य पदार्थांवर निळा ठिपका लावलेला असतो. रोजच्या दैनंदिन खाद्यपदार्थांवर निळे लेबल किंवा ठिपका नसतो. या चिन्हाचा अर्थ पोषण पूरक चिकित्सीय वा आरोग्य उपयोगासाठी आहे. या पदार्थांना डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार घ्यायला हवे.

काळा ठिपका –

खाद्य पदार्थांच्या पाकिटावर जर काळ्या रंगाचा ठिपका असेल तर जास्त लक्ष द्यावे. काळे चिन्ह पाकिटावर असेल तर या पदार्थात प्रीजर्वेटिव्ह, आर्टिफिशियल कलर, वा स्वाद वाढवणाऱ्या पदार्थांचे प्रमाण जास्त असते. या सारखे पदार्थ जास्त सेवन केल्यास पचना संबंधी समस्या आणि डायबिटीज आणि लठ्ठपणा वाढू शकतो.

अन्य चिन्हे –

जर हिरव्या रंगाच्या वर्तुळात हिरव्या रंगाचा योग्य निशान बनले असेल तर हा ऑर्गेनिक फूडचे चिन्ह असते. जर गव्हाच्या दाण्याला कट केलेले चिन्ह असेल तर असे अन्न ग्लुटेन फ्री असते. तर Fssai लिहिले असेल तर हे अन्न मुलभूत खाद्य सुरक्षा आणि स्वच्छता मानकांनी परिपूर्ण आहे. ISI लिहिलेले असेल तर असे अन्न सरकारद्वारा निर्धारित विशिष्ट गुणवत्ता आणि सुरक्षा मानकांचे अनुपालन दर्शवते. कृषी चिन्ह (एगमार्क) चा लोगो असेल तर हे सरकारी मानके पूर्ण करणारे कृषी आणि प्रोसेस्ड फूड असल्याचे स्पष्ट होते.