स्वप्नं लक्षात का राहत नाहीत ? आणि ते लक्षात ठेवण्याचे सोपे उपाय ! एकदा नक्की वाचा

झोपताना आपल्याला अनेक विचित्र आणि गमतीदार स्वप्ने पडतात. कधी आपल्याला अचानक हवामान बदलताना, तर कधी आपण अनोख्या ठिकाणी उभे राहून काहीतरी विलक्षण घडताना पाहतो. या स्वप्नांचा काहीही तार्किक आधार नसतो. पण हे स्वप्न उचलल्यानंतर काही मिनिटांनी, तासांनी किंवा दुसऱ्या दिवशी लक्षात राहात नाहीत. स्वप्नांतील तपशील आणि घटनांमधून आपले काही विचारही असतात, पण झोपेतून उठल्यानंतर ते पूर्णपणे विसरून जातो. या विचित्र अनुभवाचं कारण काय आहे? चला, आज जाणून घेऊया…

स्वप्नांची गती आणि त्याचा मेंदूशी संबंध : शास्त्रज्ञांच्या मते, स्वप्न त्या वेळी पडतात, जेव्हा आपण झोपेच्या एक विशिष्ट टप्प्यात असतो. या टप्प्याला “रॅपिड आय मूव्हमेंट” (REM) म्हणतात. झोपेच्या या टप्प्यात आपला मेंदू अत्यंत सक्रिय असतो. यावेळी आपल्या मेंदूत चांगले विचार, कल्पना आणि दृश्यांची फुलझडी सुरू होते. यामुळे आपल्या स्वप्नांमध्ये विविध प्रकारच्या गोष्टी घडतात आणि आपल्या मनाच्या गाभ्यातल्या विचारांचा समावेश होतो. शास्त्रज्ञ असे मानतात की या टप्प्यात स्वप्ने तयार होतात आणि त्यात आपल्या आजूबाजूच्या गोष्टींचा आणि आपल्यातील भावना व विचारांचा मोठा प्रभाव असतो.

स्वप्नांच्या विस्मरणाची कारणं : तुम्ही जर झोपेतून उठल्यावर लगेचच मोबाईल चेक करत असाल किंवा इतर कोणत्याही गोष्टीत व्यस्त असाल, तर आपल्या मेंदूत जाऊन साठवलेली स्वप्नांची तात्पुरती आठवण हळूहळू पुसली जाते. याच कारणामुळे स्वप्नं विसरायला लागतात. ज्या स्मृती आपल्या मेंदूत तात्पुरत्या स्वरूपात साठवलेल्या असतात, त्या रॅपिड आय मूव्हमेंट टप्प्याच्या समाप्तीला आपल्याला सहज विसरता येतात. शिवाय, उचलल्यानंतर मन एकदम इतर गोष्टींमध्ये व्यस्त होऊन, स्वप्नाच्या यादीनुसार मनाला विसरायला भाग पाडते.

स्वप्न लक्षात ठेवण्यासाठी काय करावे ?

स्वप्न लक्षात ठेवण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी काही सोपी टिप्स दिल्या आहेत. ज्यावेळी तुम्ही झोपेतून उठता, तेव्हा थोड्या वेळासाठी शांत बसा. आपल्या स्वप्नावर विचार करा, त्यातील घटनांना थोडक्यात लक्षात ठेवा. मोबाइल चेक करणं किंवा इतर गोष्टींमध्ये व्यस्त होणं टाळा. आपले मन स्वप्नांच्या विश्लेषणावर ठेवून, शक्य असल्यास स्वप्नाची डायरी लिहा. यामुळे आपल्याला स्वप्न लक्षात ठेवण्यास मदत होईल.