Nana Patekar: दुष्काळमुक्तीसाठी लढा, शेतकऱ्यांचे पुसले अश्रु, मराठवाड्यासह विदर्भातील बळीराजाचा आधारवड हरवला

Nana Patekar-Makrand Anaspure NAAM Foundation: नाना पाटेकर यांनी आज 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी पहाटे 5:20 वाजता अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या या अचानक एक्झिटमुळे अनेकांना मोठा धक्का बसला. विशेषतः विदर्भ, मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांचा आधारवड हिरावला. केवळ अभिनयापूरतं त्यांचं व्यक्तिमत्व मर्यादित नव्हतं. अनेक क्षेत्रात त्यांनी अमिट ठसा उमटवला होता. ते सामाजिक भान जपणारे अभिनेते होते. 2014-2015 मध्ये मराठवाडा आणि विदर्भावर दुष्काळाचे सावट होते. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येने समाजमन हेलावले. नानांच्या काळीज हेलावले. त्यांनी अभिनेते मकरंद अनासपूरे यांच्या सोबत मिळून ‘नाम’ फाऊंडेशन उभारले. शेतकऱ्यांचे अश्रु पुसण्याचे काम त्यांनी केले. प्रसिद्धीच्या झोतात असतानाही त्यांनी सामाजिक भान जपले. त्यांच्या या कृतीचे कौतुक झाले.

NAAM फाऊंडेशनचा आधार

दहा वर्षांपूर्वीच्या दुष्काळात नाम फाऊंडेशनची स्थापन झाली. सप्टेंबर 2015 मध्ये ही चळवळ सुरू झाली. नाना आणि मकरंद या दोन नावातील अद्याक्षरं घेऊन ‘नाम’ फाऊंडेशन शेतकऱ्यांच्या मदतीला उतरले. मराठवाडा आणि विदर्भातील भीषण दुष्काळाने अनेकांचे सर्वस्व हिरावले होते. शेतकरी आत्महत्येचा डाग प्रगतशील आणि पुरोगामी महाराष्ट्रावर लागलेला होता. शेतकऱ्यांच्या विधवांच्या, मुलांच्या हार्त हाकेला नाम फाऊंडेशनने मदत केली. पण केवळ आर्थिक मदतीपुरती ही चळवळ मर्यादित राहिली नाही.

पाणी संवर्धन, पाणी अडवा, पाणी जिरवा, पाणी व्यवस्थापन, शेतकरी मार्गदर्शन, विविध पाणी प्रकल्पांवर काम, महिलांना स्वतःच्या पायावर उभा राहता यावे यासाठीचा प्रयत्न आणि मुलांना चांगले शिक्षण मिळवून देण्यासाठी नाम झटली आणि हे काम सुरू आहे. नाम ही केवळ एक संस्था न राहता चळवळ झाली. नाना पाटेकर यांनी या काळात मराठवाड्यातील विविध ठिकाणी भेटी दिल्या. विदर्भातील यवतमाळमध्ये ते गेले. त्यांनी अनेक मुलाखतीत हे विदारक चित्र मांडले आणि थेट मदत करण्याचे आवाहन केले.

लाखो शेतकऱ्यांना ‘नाम’चा आधार

NAAM फाऊंडेशनच्या संकेतस्थळावरील माहितीनुसार, 77,17,000 लाख शेतकऱ्यांना या संस्थेने मदत केली आहे. 50,908 कुटुंबांना मदत केली. तर वीरगती प्राप्त लष्करी जवानांच्या 102 कुटुंबांना आर्थिक मदत करण्यात आली आहे. 4,957 विधवांना या फाऊंडेशनने मदत केली आहे. राज्यातील 2187 गावांपर्यंत नाम फाऊंडेशन पोहचले आहे. यामुळे 1,27,23,126 कोटी लोकांना पाण्याची सोय होण्यासाठी मदत झाल्याचे या संकेतस्थळावर म्हटले आहे.

आजही दुष्काळाचे सावट, पण काळाने नानांना हिरावले

आज सुपर अल निनोमुळे महाराष्ट्रावर दुष्काळाचे भीषण सावट उभे ठाकले आहेत. ऐन हिवाळ्यातच पाणवठे आटायला सुरुवात झाली आहे. राज्यातील जवळपास सर्वच तालुके भीषण दुष्काळाचे चटके सहन करत आहेत. अशावेळी अनेकांना नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांची आठवण झाली आहे. पण काळाने नानांना आपल्यातून हिरावले आहे. मराठवाड्यासह विदर्भातील अनेक कुटुंब पोरकी झाली आहेत.