इंडियन आर्मीच्या टायसन श्वानाला ‘मेंशन-इन-डिस्पॅचेस’ पुरस्कार देऊन का गौरवलं?
भारतीय लष्करी फोर्सेसच्या टायसन नावाच्या जर्मन शेफर्ड श्वानाच्या असाधारण शौर्याची दखल घेतली आहे. जम्मू आणि काश्मीरमधील दहशतवादविरोधी कारवायांदरम्यान दाखवलेल्या त्याच्या विलक्षण धैर्याबद्दल टायसनचा गौरव करण्यात आला असून सध्या टायसनच्या शौर्याची चर्चा होताना दिसत आहे.
भारतीय लष्कराचा श्वान टायसन सध्या सर्वत्र चर्चेत आहे. टायसन हा काही सामान्य पाळीव प्राणी नाही, तर तो भारतीय लष्कराच्या ‘2 पॅरा स्पेशल फोर्सेस’ या उच्चभ्रू तुकडीमध्ये कार्यरत असलेला एक प्रशिक्षित हल्ला करणारा श्वान आहे. लपलेल्या दहशतवाद्यांना शोधणे, धोके ओळखणे आणि शत्रूची नेमकी ठिकाणे शोधण्यात सैनिकांना मदत करणे यांसारख्या धोकादायक कामांचा त्याच्या कामात समावेश आहे.
या वर्षाच्या सुरुवातीला म्हणजेच फेब्रुवारीमध्ये जम्मू आणि काश्मीरमध्ये जेव्हा सैनिक एका संशयित दहशतवादी तळाच्या दिशेने पुढे सरकत होते, तेव्हा तिथे सर्वात आधी प्रवेश करणारा कोणी साधासुधा सैनिक नव्हता. तर या आघाडीचे नेतृत्व भारतीय लष्कराचा शूर जर्मन शेफर्ड कुत्रा टायसन करत होता. या कारवाईदरम्यान टायसनला गोळीही लागली होती. जखमी असूनही टायसनने हार मानली नाही. टायसनच्या याच शौर्याची दखल घेत यंदा 80 व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी टायसनला ‘मेंशन-इन-डिस्पॅचेस’ हा पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.
किश्तवारमध्ये नेमकं काय घडल?
भारतीय लष्कराच्या 2 पॅरा स्पेशल फोर्सेसमध्ये तैनात असलेल्या टायसनला, मातीच्या घरात लपलेल्या दहशतवाद्यांचा शोध घेण्यासाठी पुढे पाठवण्यात आले. तो सावधपणे त्या लपण्याच्या जागेकडे सरपटत जात असतानाच दहशतवाद्यांनी गोळीबार सुरू केला. एक गोळी टायसनच्या पायाला लागली. पण टायसनने हार मानली नाही. जखमी असूनही तो मागे हटला नाही. दहशतवाद्यांचा गोळीबार स्वतःवर ओढून घेत तो पुढे जात राहिला. त्याच्या शौर्यामुळे सैनिकांना दहशतवाद्यांचे नेमके ठिकाण शोधण्यास मदत झाली. त्यानंतर सुरक्षा दलांनी त्या लपण्याच्या जागेला वेढा घातला आणि कारवाई केली.
कठीण परिस्थितीत काम करण्यासाठी विशेष प्रशिक्षण
टायसनसारख्या लष्करी कुत्र्यांना कठीण परिस्थितीत काम करण्यासाठी विशेष प्रशिक्षण दिले जाते. ते उच्च-जोखमीच्या मोहिमा, मागोवा घेणे आणि विशेष आदेश समजून घेण्यासाठी तयार असतात. हे अनपेक्षित वीर आपल्या प्रशिक्षकांच्या सांगण्यावरून निर्भयपणे धोकादायक परिस्थितीत प्रवेश करतात आणि आपला जीव धोक्यात घालतात.
‘मेंशन-इन-डिस्पॅचेस’
अध्यक्ष द्रौपदी मुर्मू स्वातंत्र्य दिनाच्या एक दिवस आधी, सर्वोच्च न्यायालयाने लष्कर, नौदल आणि हवाई दलातील 89 जवानांना ‘मेंशन-इन-डिस्पॅचेस’ पुरस्कारासाठी मंजुरी दिली. तसेच लष्करातील 75, नौदलातील 4 आणि हवाई दलातील 10. रिमाउंट व्हेटर्नरी कॉर्प्समधील टायसन नावाच्या जर्मन शेफर्ड याचा ही या यादीत समावेश होता.
