कधी आहे गुरुपौर्णिमा? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, प्रीति-आयुष्मान योग आणि पूजेचे धार्मिक महत्त्व
वर्ष 2026 मधील गुरुपौर्णिमेचा सण 30 जुलै रोजी साजरा केला जाईल. या दिवशी पूर्णिमा तिथीसोबतच प्रीति आणि आयुष्मान योगाचा अत्यंत दुर्मिळ संयोग जुळून येत आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार याच दिवशी महर्षि वेदव्यास यांचा जन्म झाला होता, त्यामुळे या सणाचे आध्यात्मिक महत्त्व आणखी वाढते.
गुरुपौर्णिमेला हिंदू धर्मात विशेष स्थान आहे. यंदा 30 जुलै रोजी येणाऱ्या या महापर्वावर गुरुपूजनासाठी अनेक शुभ मुहूर्त लाभणार आहेत. आपल्या गुरुंबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आणि त्यांचे आशीर्वाद मिळवण्यासाठी हा दिवस उत्तम मानला जातो. या दिवशी केलेल्या विशेष योगांमधील पूजा कमालीची फलदायी ठरेल.
सनातन धर्मात गुरूला ईश्वरापेक्षा श्रेष्ठ स्थान देण्यात आले आहे, कारण गुरूच व्यक्तीला अज्ञानाच्या अंधकारातून बाहेर काढून ज्ञानाच्या प्रकाशाकडे घेऊन जातात. या गुरु-शिष्य परंपरेला समर्पित गुरु पौर्णिमेचा सण दरवर्षी आषाढ शुक्ल पक्षाच्या पौर्णिमेला साजरा केला जातो.
हिंदू दिनदर्शिकेनुसार, आषाढ पौर्णिमा तिथी 28 जुलै 2026 रोजी दुपारी 2:48 वाजता सुरू होईल आणि 29 जुलै 2026 रोजी संध्याकाळी 4:35 वाजता संपेल. उदय तिथीच्या आधारे, गुरु पौर्णिमा आणि आषाढ पौर्णिमा उपवास 29 जुलै 2026, बुधवारी साजरा केला जाईल. या दिवशी स्नान, दान आणि गुरूची उपासना यांना विशेष महत्त्व मानले जाते.
आषाढ पौर्णिमेनिमित्त शुभ योग यावर्षी गुरु पौर्णिमेला प्रीती योग आणि आयुष्मान योग यांचा एक दुर्मिळ संयोग तयार होत आहे, जो धार्मिक दृष्टिकोनातून अत्यंत शुभ मानला जातो. ज्योतिषशास्त्रीय मान्यतेनुसार या योगांमध्ये केलेली पूजा, जप, दान आणि शुभ कर्म अनेक पटीने अधिक फळ देते. असे मानले जाते की या योगांच्या प्रभावामुळे जीवनात सुख, समृद्धी, प्रसिद्धी आणि सौभाग्य येते. त्यामुळे या दिवशी गुरूची पूजा करण्याबरोबरच गरजूंना अन्न, वस्त्र आणि दक्षिणा देणे देखील शुभ मानले जाते.
गुरु पौर्णिमेचे धार्मिक महत्त्व धार्मिक मान्यतेनुसार महर्षी वेद व्यास यांचा जन्म गुरु पौर्णिमेच्या दिवशी झाला होता. त्यांनी चार वेदांचे वर्गीकरण केले आणि महाभारत आणि 18 पुराणांची रचना करून भारतीय ज्ञान परंपरेला नवी दिशा दिली. त्यामुळे या सणाला व्यास पौर्णिमा असेही म्हणतात. या दिवशी केवळ आध्यात्मिक गुरूच नव्हे तर पालक, शिक्षक आणि जीवनात योग्य मार्ग दाखवणाऱ्या सर्व लोकांचा सन्मान केला जातो. गुरूचा आशीर्वाद घेतल्याने ज्ञान, बुद्धी, आत्मविश्वास आणि मानसिक शांती मिळते, असे मानले जाते.
गुरु पौर्णिमेला काय करावे? गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ किंवा पिवळे कपडे घालावे. आपल्या गुरूंचे, आई-वडिलांचे, शिक्षकांचे स्मरण करा आणि त्यांचे आशीर्वाद घ्या. महर्षी वेद व्यास, भगवान विष्णू आणि देवगुरू बृहस्पति यांची पूजा करा. या दिवशी धार्मिक ग्रंथांचे अध्ययन, गुरु मंत्राचा जप आणि दानधर्म केल्याने आध्यात्मिक प्रगती आणि शुभ फळ प्राप्त होते, असे मानले जाते.
( डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
