महाकुंभ धर्म, अध्यात्म, संस्कृतीचा संगम, जाणून घ्या

आज आम्ही तुम्हाला महाकुंभाविषयी सांगणार आहोत. तुम्हाला माहिती आहे की, ज्याप्रमाणे ग्रह, नक्षत्रे सूर्याभोवती फिरत असतात, ज्याला एक विश्व म्हणतात, त्याचप्रमाणे अनेक विश्वे त्या अनंत शक्तीभोवती, ईश्वराभोवती फिरत असतात, ज्यात भारताचे स्थान त्या अनंत शक्तीसमोर पडते, असे देशाचे नामकरण करताना भारत हा धर्माचा आणि अध्यात्माचा मूलभूत आधार राहिला आहे.

भगवंताच्या अनंत शक्तीचा प्रकाश जरी सर्व ठिकाणी पडत असला तरी प्रकाश थेट या देशावर येतो, त्यामुळे हा देश संतांची, धर्माची, कर्माची भूमी आहे. ऋषी-मुनींनी हा घटक धर्मरूपाने सिद्ध केला आहे आणि या देशाला धर्माभिमुख देश म्हटले आहे, हा धर्म संप्रदायाचा धर्म नाही, तो ईश्वराचा प्रकाश आहे ज्यामुळे कोणतीही व्यक्ती, जात किंवा देश धन्य होतो. हा प्रकाश निर्माण झालेला नाही, तो नैसर्गिकरीत्या घडतो, तो इथला जन्मजात धर्म आहे, प्रकाश आहे, म्हणूनच भारत महान आहे.

सम्राट भरत यांचे नाव भारत देशाला दिले

साहित्यात भारताचा अर्थ भ (प्रकाश) + रात असा आहे. पौराणिक संदर्भात कुरुवशी राजा दुष्यंत यांचा मुलगा आणि विश्वामित्र ऋषींचा नातू सम्राट भरत याला भारताचे नाव दिले जाते. समांतर जैन साहित्यात भारताचे नाव पहिले तीर्थंकर श्री ऋषभदेव यांचे ज्येष्ठ पुत्र चक्रवर्ती सम्राट भरत यांना दिले जाते.

इतिहासात भरत नावाचे आणखी दोन प्रसिद्ध राजे झाले आहेत, त्यापैकी एक राजा प्रभू रामाचा पूर्वज होता आणि दुसरा राजा रामाचा भाऊ भरत होता. रामाच्या पूर्वजांचे नाव महाबाहु शत्रुसुदन भारत (वाल्मिकी रामायण) होते आणि रामाचा भाऊ भरत चौदा वर्षांसाठी राजा झाला.

देशसेवेचे अनेक पैलू

हिंद हे भारताचे एक नाव देखील जगप्रसिद्ध आहे, जे सिंधू (समुद्र किंवा नदी) या शब्दापासून तयार झाले आहे. देशप्रेम आणि देशसेवेचे अनेक पैलू आहेत. प्रभू श्रीराम जेव्हा युद्धासाठी लंकेत प्रवेश करतात, तेव्हा त्यांच्या तोंडून उत्स्फूर्तपणे बाहेर पडते, अपि स्वर्णमयी लंका न मे रोचते लक्ष्मण। जननी जन्मूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी।। म्हणजे हे लक्ष्मण! हे सोन्याचे शहर मला आवडत नाही, पण ते स्वर्गापेक्षा मोठे आहे, आपल्या जन्माची भूमी आहे. कलियुगात स्वर्ग पाहायचा असेल तर नवीन वर्षात महाकुंभाच्या निमित्ताने तीर्थराज प्रयागराजला नक्की या.

(डिस्क्लेमर: वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)