मुलांना लहानपणापासूनच बचतीची समज देणे गरजेचे, ‘या’ 5 सोप्या टिप्स जाणून घ्या

आपल्या मुलाने आयुष्यात यशस्वी व्हावे, स्वावलंबी व्हावे आणि कोणाच्याही समोर हात पसरू नये, अशी प्रत्येक पालकाची इच्छा असते. पण केवळ चांगले शिक्षण पुरेसे नाही, आजच्या जगात पैशाची समज म्हणजेच आर्थिक साक्षरता ही पदवीइतकीच महत्त्वाची आहे.

आपल्या मुलाने मोठे होऊन कमवावे, बचत करावी आणि शहाणपणाने पैसे वाढवावेत असे वाटत असेल तर लहानपणापासूनच हे शिकवायला सुरुवात करा. ‘भविष्याचा करोडपती’ स्वप्नासारखा वाटेल, पण वेळीच सवयी शिकवल्या तर हे स्वप्न प्रत्यक्षात येऊ शकते. आज आम्ही तुमच्या मुलाला आजपासून शिकवू शकणाऱ्या महत्त्वाच्या आर्थिक धड्यांविषयी बोलणार आहोत.

पैसा हा केवळ खर्च करण्यासाठी नाही, तर वाढण्यासाठीही आहे

अनेकदा मुले पैशाला केवळ खर्च करण्याची गोष्ट समजतात. पैशांची बचत किंवा योग्य प्रकारे गुंतवणूक केली तर ती वाढू शकते हे त्यांना शिकवा. उदाहरणार्थ – बँकेत पैसे कसे वाढतात हे दाखवण्यासाठी त्यांचे पॉकेटमनी किंवा वाढदिवसाचे गिफ्ट सेव्ह करा. त्यांच्या नावाने छोटे बचत खाते उघडा आणि त्यांना वाढती शिल्लक दाखवा. आवडत्या खेळण्यांसाठी ध्येय जतन करणे यासारखे लहान लक्ष्य सेट करा. यामुळे त्यांना संयम आणि दीर्घकालीन नियोजनाचे महत्त्व समजण्यास मदत होईल.

छोट्या पैशाची आव्हाने द्या

मुलांना आव्हानं आवडतात. एका आठवड्यात पॉकेटमनीचा काही भाग वाचवण्याचे काम त्यांना द्या. जर त्यांनी काम पूर्ण केले तर त्यांचे कौतुक करा किंवा त्यांना एक छोटीशी भेट वस्तू द्या. यामुळे जबाबदारीची समज आणि पैशाचे नियोजन विकसित होईल. हळूहळू ते खर्च आणि बचत यांचा समतोल साधायला शिकतील.

घरगुती बजेटमध्ये त्यांचा समावेश करा

मुलं मोठी झाल्यावर त्यांना घरखर्चाबद्दल सांगा. पैसे कसे कमवायचे आणि वीज, रेशन सारखे महत्त्वाचे खर्च कसे भागवले जातात हे सोप्या शब्दात समजावून सांगा. किराणा यादी तयार करण्यात किंवा बजेटवर वस्तू खरेदी करण्यात त्यांना सामील करा. त्यामुळे आर्थिक नियोजन किती महत्त्वाचे आहे, हे त्यांना समजेल.

आपत्कालीन निधीची संकल्पना समजावून सांगा

आयुष्यात कधीही अनुचित घटना घडू शकतात. इमर्जन्सी फंड असणं का गरजेचं आहे हे मुलांना शिकवा. त्यांना सांगा की हे पैसे फक्त गरजेच्या वेळेसाठी आहेत – सायकल, शाळेची पुस्तके दुरुस्त करण्यासाठी किंवा अचानक खर्चकरण्यासाठी. ही सवय त्यांना मोठे झाल्यावर जोखीम व्यवस्थापनासाठी तयार करेल.

देणं आणि वाटून घेणंही शिकवा

हे केवळ पैसे कमविण्यापुरते नाही – ते योग्य ठिकाणी खर्च करणे आणि इतरांना मदत करणे देखील तितकेच महत्वाचे आहे. मुलांना त्यांच्या बचतीचा एक छोटासा भाग दान किंवा भेटवस्तूंसाठी ठेवायला शिकवा, यामुळे समाजाप्रती सहानुभूती, दया आणि जबाबदारीची भावना विकसित होईल. खरी संपत्ती म्हणजे केवळ पैसा नव्हे, तर त्याचा चांगल्या कामांसाठी वापर करणे हे त्यांना समजेल.

भविष्यातील कोट्यधीश होण्यासाठी फार कठीण योजनेची गरज नाही. रोजच्या जीवनात छोटे-छोटे आर्थिक धडे देऊन सुरुवात करा. कदाचित पुढचा कोट्यधीश तुमच्याच घरात वाढत असेल, तुम्हाला फक्त त्याला योग्य दिशा देण्याची गरज आहे.

(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)