फाटलेल्या नोटांबाबत मोठी बातमी, RBI ने सर्व बँकांच्या ग्राहकांना दिल्या ‘या’ सूचना

नवी दिल्लीः तुमच्याकडे फाटलेल्या चलनी नोटा आहेत, ज्या कोणत्याही दुकानदार चालत नाहीत? अशी समस्या फक्त तुमच्यासोबतच नाही, तर बऱ्याच लोकांसोबत असते. जर नोट थोडी जरी फाटली असेल तर ती कोणीही स्वीकारत नाही. जर नोट मोठ्या चलनाची असेल तर समस्या मोठी असू शकते. अशा परिस्थितीत तुम्ही फाटलेल्या नोटचे काय करावे, असा प्रश्न पडला असेल. याचे उत्तर रिझर्व्ह बँकेच्या सूचना आहेत, ज्या सर्व बँकांनी दिल्यात.

तुम्हाला नोट बँकेत नेण्याचा आणि ती बदलण्याचा पूर्ण अधिकार

एक प्रश्न असा आहे की, कोणीही फाटलेल्या नोटा थेट बँकेत घेत नाही. प्रथम ते दुकानदार किंवा दुकानात चालवावे लागतात. जर या ठिकाणी नोट नाकारली गेली, तर ती तुम्हाला बँकेत नेण्याचा आणि ती बदलण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पण समस्या इथेही नाही. बँका फाटलेल्या नोटा स्वीकारण्यास नकार देतात, तेव्हा बँकांमध्येही अशा समस्या दिसतात. जर तुम्ही बंडल गोळा करत असाल आणि त्यात एक नोट फाटली असेल तर टेलरिंग मशीन ती नाकारते. याचा फायदा घेत कॅशियर तुम्हाला ती नोट परत करतो. पण हा नियम चुकीचा आहे. बँका फाटलेल्या नोटा नाकारू शकत नाहीत. प्रत्येक नोट ज्यावर छापली जाते, ती घेण्याची जबाबदारी बँकेची आहे.

‘सॉयल्ड नोट’ कोणाला म्हणतात?

रिझर्व्ह बँकेच्या भाषेत अशा नोटांना ‘सॉयल्ड नोट’ असे म्हटले जाते. जे दिसायला घाणेरडे असू शकतात आणि काही फाटलेल्या असू शकतात. रिझर्व्ह बँकेचे नियम सांगतात की, ज्या नोटा 2 अंकांच्या आहेत, जसे की 10 ची नोट, जरी ती दोन तुकड्यांमध्ये असली तरी ती सॉयल्ड नोटेच्या श्रेणीत ठेवली जाते. बँका अशा नोटा स्वीकारण्यास नकार देऊ शकत नाहीत. फक्त लक्षात ठेवा की, नोट कापून त्याच्या नंबर पॅनेलमधून जाऊ नये. अशा कोणत्याही नोटा कोणत्याही सरकारी बँकेच्या काऊंटरवर सहज बदलल्या जाऊ शकतात.

दोन नोटा सहजपणे बदलल्या जाऊ शकतात

सरकारी बँका व्यतिरिक्त खासगी बँकेच्या कोणत्याही चलन किंवा रिझर्व्ह बँकेच्या कोणत्याही जारी कार्यालयामध्ये दोन नोटा सहजपणे बदलल्या जाऊ शकतात. बँक तुम्हाला अशा बदलांसाठी कोणताही फॉर्म भरण्यास सांगणार नाही. यामध्ये फॉर्म भरण्याची गरज नाही.

नोटांचे बरेच तुकडेदेखील कामाला येतात

जरी एका नोटेचे अनेक तुकडे झाले तरी ते बँकेत नेले जाऊ शकतात. फाटलेल्या नोटेचा कोणताही भाग गहाळ झाला तरी त्याची देवाणघेवाण करता येते. कोणत्याही चलनी नोटवर आवश्यक भाग म्हणजे जारी करणार्‍या अधिकाऱ्याचे नाव, हमी, वचन खंड, स्वाक्षरी, अशोक स्तंभ चिन्ह / महात्मा गांधी यांचे चित्र, पाण्याचे चिन्ह इ. जर या चिन्हांमध्ये काही विसंगती दिसली तर त्यासाठी काही पैसे द्यावे लागतील. यासाठी आरबीआय नोट परतावा नियम करण्यात आलाय. अशा नोटा सरकारी बँकांच्या काउंटर, खासगी बँकांच्या चलन चेस्ट किंवा आरबीआयच्या इश्यू ऑफिसमध्ये फॉर्म भरून देखील बदलल्या जाऊ शकतात.

बँकांच्या काऊंटरवर ते बदलता येत नाही

ज्या नोटा पूर्णपणे फाटलेल्या आहेत, पूर्णपणे कापल्या आहेत किंवा संपूर्ण नोट जळली आहे, नंतर ती फक्त RBI च्या इश्यू ऑफिसमध्ये बदलली जाऊ शकते. बँकांच्या काऊंटरवर ते बदलता येत नाही. आरबीआयच्या इश्यू विभागात या कामासाठी विशेष लोक नियुक्त केले जातात.

संबंधित बातम्या

टेक्सटाईल कंपनीवर आयकराचे छापे, 350 कोटींचा काळा पैसा उघड

फक्त धान्यच नव्हे, तर पॅन कार्ड, मतदार कार्ड रेशनिंगच्या दुकानांवर वापरता येणार

The big news about torn notes is that the RBI has issued ‘these’ instructions to customers of all banks