फ्लॉप ठरून देखील या चित्रपटाने 35 वर्षांपूर्वी जिंकले 5 नॅशनल अवॉर्ड, कथा ठरलेली सुपरहिट

हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या सुरुवातीच्या काळात काही असे चित्रपट निर्माण झाले, ज्यांचा उद्देश केवळ मनोरंजन करणे नव्हता तर प्रेक्षकांना एक वेगळा अनुभव देणे आणि कथानकाच्या गाभ्याशी जोडणे हा होता. या चित्रपटांमध्ये दमदार कथा, प्रभावी पात्रे आणि कलात्मक सादरीकरणाला विशेष महत्त्व दिले जात असे. त्या काळात मसाला आणि व्यावसायिक चित्रपटांचे वर्चस्व असताना काही दिग्दर्शकांनी आपल्या वेगळ्या विचारसरणीमुळे नवीन विषयांवर आधारित चित्रपट साकारले. हे चित्रपट सुरुवातीला फारसे यशस्वी ठरले नसले तरी कालांतराने त्यांनी ‘कल्ट क्लासिक’चा दर्जा मिळवला.

अशाच चित्रपटांपैकी एक म्हणजे 1991 मध्ये प्रदर्शित झालेला ‘लेकिन’ हा चित्रपट. प्रदर्शित झाल्यानंतर या चित्रपटाला बॉक्स ऑफिसवर अपेक्षित यश मिळाले नाही. मात्र पुढे जाऊन तो हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्कृष्ट कल्ट क्लासिक चित्रपटांपैकी एक मानला जाऊ लागला.

रहस्य, वेदना आणि मुक्तीचा शोध

गुलजार यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले होते. संवेदनशील आणि मनाला स्पर्श करणाऱ्या कथा सांगण्याच्या त्यांच्या खास शैलीमुळे हा चित्रपट विशेष ठरला. चित्रपटात विनोद खन्ना, डिंपल, अमजद खान आणि आलोक नाथ यांनी प्रमुख भूमिका साकारल्या होत्या. सर्व कलाकारांच्या प्रभावी अभिनयामुळे चित्रपटाला एक वेगळी उंची मिळाली.

‘लेकीन’ची कथा एका सरकारी अधिकाऱ्याभोवती फिरते. त्याला एका जुन्या आणि ओसाड महालात ठेवलेल्या मौल्यवान वस्तूंची तपासणी करण्याची जबाबदारी दिली जाते. या तपासणीदरम्यान त्याची भेट एका रहस्यमय तरुणीशी होते. सुरुवातीला त्या मुलीचे अस्तित्व आणि तिच्या आयुष्याभोवतीचे रहस्य त्याला समजत नाही. मात्र, हळूहळू तिच्या भूतकाळामागील वेदनादायी सत्य उलगडत जाते. ती अनेक वर्षांपासून मुक्तीच्या शोधात भटकणारी आत्मा असल्याचे समोर येते. त्यानंतर तो अधिकारी तिच्या आत्म्याला मुक्ती मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करू लागतो. रहस्य, भावना आणि अध्यात्म यांचे सुंदर मिश्रण असलेली ही कथा प्रेक्षकांना विचार करायला भाग पाडते.

सुरुवातीला संमिश्र प्रतिसाद

चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर त्याला प्रेक्षक आणि समीक्षकांकडून संमिश्र प्रतिसाद मिळाला. सर्वसामान्य प्रेक्षकांमध्ये तो फारसा लोकप्रिय ठरला नाही आणि बॉक्स ऑफिसवरही मोठे यश मिळवू शकला नाही. व्यावसायिक यश न मिळूनही गंभीर आणि दर्जेदार सिनेमाची आवड असलेल्या प्रेक्षकांनी या चित्रपटाला विशेष पसंती दिली. कालांतराने त्याची लोकप्रियता वाढत गेली आणि आज ‘लेकीन’ हा हिंदी चित्रपटसृष्टीतील महत्त्वाच्या कल्ट क्लासिक चित्रपटांपैकी एक म्हणून ओळखला जातो. आजही यूट्यूबसह विविध डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर आजही अनेक प्रेक्षक हा चित्रपट आवर्जून पाहतात.