बायांनो सांभाळा! गरोदरपणात लठ्ठ व्हाल तर…?; वाचा नवं संशोधन काय सांगतं

बोल्डर (कोलोरॅडो) [US]: आईच्या लठ्ठपणामुळे हृदयाचे आरोग्य आणि गर्भाशयाची कार्यक्षमता बिघडत असल्याचं कोलोरॅडो विद्यीपाठाच्या एका अभ्यासातून स्पष्ट झालं आहे. ‘द जर्नल ऑफ फिजियोलॉजी’ या नियतकालिकात हा अभ्यास अहवाल प्रकाशित झाला आहे. हृदयाला गर्भाच्या जीवनात मिळणाऱ्या पोषक तत्वांद्वारे ‘प्रोग्राम’ केले जाते हे दाखविणारा हा पहिला अभ्यास आहे. जनुकांच्या अभिव्यक्तीतील बदलांमुळे हृदय सामान्यपणे कार्बोहायड्रेट्स आणि चरबीचे चयापचय कसे करते. ते हृदयाचे पोषक प्राधान्य चरबीकडे आणि साखरेपासून दूर वळवतात. यामुळे हृदय किती कार्यक्षमतेने आकुंचन पावते आणि शरीराभोवती रक्त कसे पुरवते.

माऊस मॉडलेचा वापर –

अमेरिकेतील कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधकांनी माऊस मॉडेलचा वापर केला. जो लठ्ठ महिलांमध्ये मानवी मातृ शरीरविज्ञान आणि प्लेसेंटल पोषक वाहतुकीची प्रतिकृती बनवतो. मादी उंदरांना (n=31) साखरयुक्त पेय सोबत उच्च चरबीयुक्त पदार्थ दिलेला आहार देण्यात आला, जो मनुष्याने बर्गर, चिप्स आणि ड्रिंक (1500kcal) नियमितपणे खाल्ल्याने होतो. मादी उंदरांनी लठ्ठपणा येईपर्यंत हा आहार खाल्ले आणि त्यांच्या मूळ वजनाच्या 25 टक्के वजन वाढले. 50 मादी उंदरांना नियंत्रण आहार देण्यात आला. इकोकार्डियोग्राफी आणि पॉझिट्रॉन एमिशन टोमोग्राफी (पीईटी) स्कॅनसह इमेजिंग तंत्र वापरून उंदराच्या पिल्लांचा (n=187) गर्भाशयात, तसेच जन्मानंतर 3, 6, 9 आणि 24 महिन्यांत अभ्यास करण्यात आला. संशोधकांनी संततीची जीन्स, प्रथिने आणि मायटोकॉन्ड्रियाचे विश्लेषण केले.

स्त्री भ्रूणांच्या हृदयात 841 जनुकांची अभिव्यक्ती बदलली गेली आणि पुरुष भ्रूणांमध्ये 764 जनुके बदलली गेली, परंतु 10% पेक्षा कमी जनुक सामान्यतः दोन्ही सेक्समध्ये बदलले गेले. विशेष म्हणजे, लठ्ठपणा असलेल्या मातांच्या नर आणि मादी दोघांच्याही ह्रदयाचे कार्य बिघडले असले तरी, लिंगांमधील प्रगतीमध्ये फरक होता. पुरुष सुरुवातीपासूनच लठ्ठ नव्हते, तर महिलांचे ह्रदयाचे कार्य वयानुसार उत्तरोत्तर खराब होत गेले. हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्य आणि कार्याच्या चिरस्थायी दोषांमधील फरक एस्ट्रोजेनमुळे असू शकतो. तरुण स्त्रियांमध्ये उच्च पातळी हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्याचे संरक्षण करू शकते, स्त्रियांच्या वयानुसार इस्ट्रोजेनची पातळी कमी झाल्यामुळे संरक्षण कमी होते.

लेखक, डॉ. ओवेन वॉन, Dr.Owen Vaughan युनिव्हर्सिटी ऑफ कोलोरॅडो, (US) म्हणाले, “आमचे संशोधन पुढील पिढीतील आईच्या लठ्ठपणाला कार्डिओमेटाबॉलिक आजाराशी जोडणारी यंत्रणा दर्शवते. हे महत्त्वाचे आहे कारण मानवी लोकसंख्येमध्ये लठ्ठपणा वेगाने वाढत आहे आणि जवळजवळ एक तृतीयांश अफक्टेड होत आहेत.

आम्ही आई किंवा मुलांना त्यांच्या बॉडी मास इंडेक्सच्या आधारावर पोषणाबाबत अधिक अनुकूल सल्ला देऊ शकतो किंवा गर्भाच्या हृदयात चयापचय लक्ष्यित करणारी नवीन औषधे विकसित करू शकतो.”उंदरांमध्ये कमी गर्भधारणा, अधिक संतती आणि मानवांपेक्षा भिन्न आहार असतो त्यामुळे स्त्रियांच्या आरोग्यासाठी निष्कर्ष काढण्यासाठी मानवी स्वयंसेवकांच्या पुढील अभ्यासाची आवश्यकता असेल. आईचे स्थूलपण आणि संततीच्या हृदयाच्या कार्याशी संबंध जोडणारी ही यंत्रणा सिद्ध करण्यासाठी आणि नेमके रेणू जबाबदार आहेत हे सिद्ध करण्यासाठी कार्य हानीचा अभ्यास करणे देखील आवश्यक आहे.