तरुण नाही, ‘या’ वयोगटातील महिला घटस्फोट घेत आहेत, जाणून घ्या

घटस्फोटाच्या बातम्या ऐकल्यानंतर की हा सगळा प्रकार तरुण जोडप्यांमध्ये अधिक दिसतो. पण, सध्याचं चित्र थोडं वेगळं आहे. वीस ते वीस वर्ष वयोगटातील तरुण किंवा विवाहित लोक तडजोड करण्यास आणि घटस्फोट घेण्यास असमर्थ असतात. पण अलीकडच्या काळात चाळीस-पन्नाशीतील महिलांनी घटस्फोटाच्या तक्रारी दाखल केल्या आहेत. सहसा घटस्फोटाच्या बातम्या ऐकल्यानंतर लोकांना असे वाटते की, हे तरुण जोडप्यांमुळे झाले आहे. लहान वयात समज नसते, भांडणे होतात आणि कधी कधी अफेअरचा अँगलही समोर येतो. पण आता एक नवीन ट्रेंड उदयास येत आहे, जो समाजशास्त्रज्ञांनाही आश्चर्यचकित करीत आहे.

40 आणि 50 च्या दशकात स्त्रिया आता घटस्फोटासाठी अर्ज करीत आहेत – कोणतेही विवाहबाह्य संबंध नाहीत. अनेक वर्षांचे घरगुती ओझे, पतीची उदासीनता, नात्यात कौतुक आणि कंटाळा. या महिलांना आता स्वातंत्र्य हवं आहे. घटस्फोट हा एक उत्तम मार्ग आहे.

‘हा’ ट्रेंड

‘ग्रे डिव्होर्स’ म्हणजेच 50 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या घटस्फोटाच्या नावाने ओळखले जाते. अमेरिका, ब्रिटन आणि भारतासारख्या देशांमध्ये अशा प्रकरणांमध्ये वेगाने वाढ होत आहे. भारतातही गेल्या 5-10 वर्षांत 45+ वयोगटातील महिलांनी घटस्फोटाच्या प्रकरणांमध्ये 30-40 टक्के वाढ केली आहे. दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू आणि पुण्यासारख्या शहरांमध्ये हे सर्वाधिक दिसून येत आहे. बहुतेक स्त्रियांची हीच कहाणी असते. वैवाहिक जीवनात ती आपल्या मुलांसाठी आणि पतीसाठी काम करताना स्वत:ला विसरते. अशा परिस्थितीत, एका विशिष्ट वयानंतर, त्याला फक्त त्याचे स्वातंत्र्य हवे आहे. त्याला अफेअर किंवा इतर कोणत्याही प्रकारची इच्छा नाही. तिला फक्त एकटं राहायचं आहे.

2019 च्या अभ्यासानुसार असे आढळले आहे की विषमलैंगिक विवाहांमध्ये स्त्रियांमध्ये सर्वाधिक मानसिक तणाव असतो.

पुरुषांपेक्षा स्त्रिया घरगुती कामात 90 टक्क्यांपेक्षा जास्त मेहनत घेतात. समलिंगी विवाहात तणाव कमी असतो. हे सूचित करते की समस्या स्वतःच नातेसंबंध नाही, तर पारंपारिक विषमलैंगिक विवाह आहे. भारतात ही प्रवृत्ती आर्थिक स्वातंत्र्य आणि बदलत्या सामाजिक दृष्टिकोनाशी जोडलेली आहे.

यापूर्वी महिलांना घटस्फोट मिळत नव्हता कारण आर्थिकदृष्ट्या त्या पतीवर अवलंबून होत्या. आज बहुतांश महिलांकडे नोकऱ्या आहेत, बचत आहे, सेवानिवृत्तीची योजना आहे. मुलेही मोठी होतात, त्यामुळे ‘मुलांसाठी सहन करण्याची’ सबब मिळत नाही. समाजही आता घटस्फोटाला फारसा कलंक देत नाही. अशा परिस्थितीत ग्रे डिव्होर्सच्या केसेस झपाट्याने वाढल्या आहेत.