World Tuberculosis Day 2021 : प्रत्येक टीबी संक्रामक नसतो,जाणून घ्या ‘या’ आजाराशी संबंधित महत्वाची माहिती

मुंबई : क्षयरोग भारतामध्ये झपाट्याने पसरत आहे. आकडेवारीनुसार, सन 2019 मध्ये भारतात क्षयरोगाचे 24.04 रुग्ण आढळले होते, तर या आजारामुळे 79,144 लोक मरण पावले. लोकांना या आजाराची जाणीव व्हावी यासाठी दरवर्षी 24 मार्च रोजी जागतिक क्षयरोग दिन साजरा केला जातो. दरवर्षी क्षयरोग दिनानिमित्त एक थीम निश्चित केली जाते. यंदा जागतिक क्षयरोग दिनाची थीम ‘द क्लॉक इज टिकिंग’ ज्याचा हेतू लोकांना हे समजवून द्यायचे आहे की, वेळ स्वत: च्या गतीने झपाट्याने पुढे जात आहे, म्हणूनच आजार त्याच्या मुळापासून थांबविण्याची ही वेळ आहे. (World Tuberculosis Day 2021 know about this disease)

रस्त्यावर थुंकल्याने टीबीचे जंतू हवेत तरंगतात. सुमारे 5 ते 7 दिवस हवेत तरंगत राहतात. त्या दरम्यान हे जंतू हवेतून श्वासाद्वारे फुफ्फुसात जाण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे टीबी होऊ शकतो. सध्या टीबी होण्याची विविध कारणे असली तरी रस्त्यावर थुंकल्याने त्यातून टीबीचा प्रसार होण्याचे कारण महत्त्वाचे मानले जाते. केस आणि मज्जातंतू हे दोन भाग वगळता शरीराच्या विविध भागांमध्ये टीबीचा संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक असते.

टीबी हा एक संसर्गजन्य रोग मानला जातो, परंतु प्रत्येक टीबी संक्रामक नसतो. वास्तविक, दोन प्रकारचे टीबी आहेत, फुफ्फुसांचा टीबी आणि अतिरिक्त फुफ्फुसांचा टीबी. फुफ्फुसांचा टीबी फुफ्फुसांवर परिणाम करतो, तर अतिरिक्त फुफ्फुसांचा टीबी शरीराच्या इतर भागात होतो. आरोग्य तज्ञांच्या मते फुफ्फुसीय टीबी संक्रामक आहे. हे रुग्णांद्वारे इतर लोकांना देखील संक्रमित करते, तर अतिरिक्त फुफ्फुस टीबीच्या इतरांना संसर्ग होण्याचा धोका नसतो.

फुफ्फुस वगळता अन्य भागांमध्ये झालेल्या टीबीच्या प्रकाराला ‘एक्स्ट्रा पल्मनरी टीबी’ असे म्हणतात. तर, फुफ्फुसाच्या टीबी प्रकाराला ‘पल्मनरी टीबी’ असे म्हटले जाते. रस्त्यावर थुंकल्याने होणाऱ्या टीबीचे प्रकार वाढत असून, त्याचे प्रमाण किती आहे हे सांगणे सध्या अशक्या आहे.पल्मनरी टीबी दरम्यान, खोकला, दम लागणे, भूक न लागणे किंवा वजन कमी होणे, सौम्य ताप, अधूनमधून रात्री घाम येणे आणि बऱ्याच वेळा श्लेष्मा रक्तस्त्राव होण्याची लक्षणे दिसतात.

त्याच वेळी, अतिरिक्त फुफ्फुसीय टीबी दरम्यान, एखाद्या विशिष्ट अवयवामध्ये वेदना किंवा सूज, सौम्य ताप, रात्री घाम येणे, भूक न लागणे अशी लक्षणे दिसून येतात. नव्या टीबी रुग्णाने जीन एक्स्पर्ट चाचणी करावी. त्यातून टीबीचे जंतू औषधांना प्रतिरोग करतात की नाही हेही निदान होते. खोकला आल्यास तोंडावर रुमाल ठेवावा. घरात टीबीचा रुग्ण असल्यास घर दररोज स्वच्छ करावे. त्याचा इतरांना संसर्ग होण्याची भीती. बाहेर, सार्वजनिक ठिकाणी रस्त्यावर थुंकू नये. या व्यतिरिक्त, इतरांना संसर्ग होण्यापासून टाळण्यासाठी त्यांच्यापासून अंतर ठेवा. कोणाशी बोलत असताना नाक आणि तोंडावर रूमाल धरावा.

(World Tuberculosis Day 2021 know about this disease)