Maya Elephant: जन्म झाला केरळमध्ये, पण आईसह संपूर्ण कळपानेच फिरवली पाठ; हाडांच्या गंभीर आजाराने ग्रासलेल्या ‘माया’ची कहाणी हेलावून टाकणारी!

केरळमधील एका नदीकाठी वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांना ‘माया’ सापडली, तेव्हा ती अगदी नवजात होती. तिचा कळप नदी ओलांडून पुढे निघून गेला आणि या छोट्या हत्तीणीला मागे सोडून गेला. ती अत्यंत अशक्त आणि निर्जलीकरण झालेली होती, तिचे जगणे कठीण झाले होते. पुढील १८ महिने वनविभाग अधिकारी आणि पशुवैद्यकांनी तिची काळजी घेतली. आता माया एका वेगळ्याच लढाईला सामोरे जात आहे. तिला हाडांचा एक गंभीर आजार झाला आहे. ज्यामुळे ती स्वतःच्या पायावर उभी राहू शकत नाही.

शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर रोजी, १८ महिन्यांच्या या हत्तीणीला विशेष उपचारांसाठी केरळमधून विमानाद्वारे गुजरातच्या जामनगरमधील ‘वन्तरा’च्या पशुवैद्यकीय केंद्रात आणण्यात आले. केरळच्या मुख्य वन्यजीव वॉर्डनच्या आदेशानुसार, अनंत अंबानी यांच्या ‘वंतारा’ संस्थेने ही व्यवस्था केली. विशेष म्हणजे, याआधी एका वैद्यकीय मंडळाने तिला ‘युथनेशिया’ देण्याची शिफारस केली होती.

आता डॉक्टर तपासत आहेत की तिच्या आजारावर उपचार शक्य आहेत का, मात्र तिच्या बरे होण्याची शक्यता अजूनही अनिश्चित आहे. १९ एप्रिल २०२५ रोजी केरळमधील मलयत्तूर विभागातील ‘कप्रिक्काड’ परिसरात माया एकटी सापडली होती. तिला तिच्या आईचे पहिले दूध मिळाले नव्हते आणि ती इतकी अशक्त होती की स्वतःहून काहीही खाऊ शकत नव्हती. वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांनी तिची सुटका केली आणि तिला ‘अभयारण्यम’ येथे आणले. तिथे पशुवैद्यक डॉ. बिनॉय सी. बाबू आणि त्यांच्या टीमने तिची स्वतःच्या हाताखाली जोपासना केली.

त्यांनी तिला चोवीस तास आहार दिला, तिच्या आरोग्यावर लक्ष ठेवले आणि अनेक वैद्यकीय समस्यांवर उपचार केले. हळूहळू ही हत्तीण आपल्या काळजीवाहूंशी, विशेषतः निखिल बाबू यांच्याशी, खूप जवळची झाली. जुलै २०२६ मध्ये, खेळताना माया घसरली आणि तिच्या खांद्याला दुखापत झाली. सुरुवातीला ही एक सामान्य दुखापत वाटत होती, पण नंतर ती एक गंभीर वैद्यकीय समस्या बनली. तिची हाडे अधिकच ठिसूळ होत गेली.

ऑक्टोबरपर्यंत, तिच्या दोन्ही पुढच्या पायांना फ्रॅक्चर झाले, तिला छातीचा संसर्ग झाला आणि शरीरावर जखमा झाल्या. आता ती स्वतःच्या पायावर उभी राहू शकत नाही आणि प्रामुख्याने द्रव आहारावर अवलंबून आहे. पुढील त्रास टाळण्यासाठी एका पशुवैद्यकीय मंडळाने २९ ऑक्टोबर रोजी इच्छामरणाची शिफारस केली. केरळचे मुख्य वन्यजीव संरक्षक, डॉ. पी. पुगाझेंडी यांनी इच्छामरणाची प्रक्रिया सुरू करण्यापूर्वी आणखी एका वैद्यकीय मताचा सल्ला घेतला.

हत्ती पशुवैद्य डॉ. कुशल कोनवर शर्मा यांनी सुचवले की, मायाला पॅराथायरॉइड-संबंधित आजार असू शकतो, ज्यामुळे तिच्या हाडांवर परिणाम होत आहे. त्यांनी पुढील उपचारांचा शोध घेण्याची शिफारस केली. सल्लामसलत केल्यानंतर, वैद्यकीय मंडळाने मायाला जामनगर येथील वंतारा येथे हलवण्यास सहमती दर्शवली. हे हवाई स्थलांतर पशुवैद्यकीय देखरेख आणि जीवनरक्षक उपकरणांच्या साहाय्याने पार पडले. तिचा नेहमीचा काळजीवाहू, निखिल बाबू, तिच्यासोबत होता. वंतारा येथे मायाला सघन पशुवैद्यकीय सेवा, वेदना व्यवस्थापन, पुढील निदान चाचण्या आणि तिला सुरक्षितपणे हलवण्यासाठी विशेष उपकरणे मिळतील.

वंताराचे सीईओ, विवान करानी म्हणाले, “माया तिच्या आयुष्यातील प्रत्येक दिवसासाठी लढली आहे. आता तिच्यासाठी लढण्याची आमची पाळी आहे. केरळ वन विभाग तिच्या उपचारांवर देखरेख ठेवणे सुरू ठेवेल. तिच्या प्रकृतीत पुरेशी सुधारणा झाल्यास, माया अभयारण्यममध्ये परत येईल अशी अपेक्षा आहे. आता डॉक्टरांसमोर एक कठीण काम आहे. मायाची हाडे खूपच कमजोर झाली आहेत आणि तिच्या आजाराच्या मूळ कारणाचा शोध अजूनही सुरू आहे. तिच्या बरे होण्याबद्दल अनिश्चितता आहे.