मुलांमध्ये हाडे दुखणे आणि कॅल्शियमच्या समस्या कशामुळे होतात?

बऱ्याचं मुलांना बर्याचदा त्यांच्या हाडांमध्ये वेदना होण्याची समस्या असते. खेळताना किंवा रात्री पायात वेदना होण्याची तक्रार करणे बर्याचदा सामान्य वाढीच्या वेदनांसाठी चुकीचे मानले जाते, परंतु प्रत्येक वेळी असे होणे आवश्यक नाही. काही प्रकरणांमध्ये, शरीरात कॅल्शियमची कमतरता देखील याचे एक महत्त्वाचे कारण असू शकते. कॅल्शियम हे मुख्य खनिज आहे जे हाडे आणि दात मजबूत करते. बालपणात शरीराची वाढ वेगाने होते, म्हणून या वेळी पुरेसे पोषण खूप महत्वाचे आहे. जर मुलाच्या आहारात दूध, दही, चीज किंवा कॅल्शियमयुक्त पदार्थ कमी असतील तर कॅल्शियमची कमतरता असू शकते. तसेच व्हिटॅमिन डीची कमतरता, उन्हात कमी वेळ घालवणे, जंक फूडचे जास्त सेवन आणि असंतुलित अन्न ही देखील याची कारणे आहेत.

काही मुलांना पाचक समस्यांमुळे कॅल्शियमचे योग्य शोषण होत नाही. अशा परिस्थितीत, त्याच्या कमतरतेची लक्षणे आणि त्यापासून बचाव करण्याच्या उपायांबद्दल जाणून घेणे महत्वाचे आहे. मुलांमध्ये कॅल्शियमची कमतरता असताना अनेक शारीरिक चिन्हे दिसू शकतात. सर्वात सामान्य लक्षण म्हणजे हाडांमध्ये दुखणे, विशेषत: पाय, गुडघे आणि घोट्यांमध्ये. स्नायूंचा ताण किंवा पेटके येण्याची तक्रारीही असू शकतात. मूल लवकर थकू शकते किंवा अशक्तपणा जाणवू शकतो. दात कमकुवत होणे किंवा उशीरा येणे देखील एक लक्षण असू शकते.

काही मुलांमध्ये, नखे पातळ होतात आणि सहज तुटतात. गंभीर प्रकरणांमध्ये, हाडे कमकुवत होऊ शकतात, किरकोळ दुखापतीतही फ्रॅक्चर होण्याचा धोका वाढतो. लहान मुलांमध्ये चिडचिडेपणा, सुस्तपणा आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव देखील दिसून येतो. जर ही लक्षणे वारंवार दिसली तर चाचणी घेणे महत्वाचे आहे. कॅल्शियमच्या कमतरतेमुळे हाडे बराच काळ राहिल्यास कमकुवत आणि मऊ होऊ शकतात. मुलांना रिकेट्ससारखी समस्या उद्भवू शकते, ज्यामुळे हाडांच्या आकारावर परिणाम होतो. योग्य वेळी उपचार न मिळाल्याने शारीरिक विकास मंदावला जाऊ शकतो. दात सामर्थ्य कमी होऊ शकते आणि भविष्यात हाडांच्या समस्येचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे या तुटवड्याकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. मुलांना दररोज दूध, दही, चीज आणि हिरव्या पालेभाज्या द्या. बदाम आणि तीळ देखील फायदेशीर आहेत.

दररोज किमान 20-30 मिनिटे उन्हात खेळा, जेणेकरून आपल्याला व्हिटॅमिन डी मिळेल. जंक फूडऐवजी संतुलित आहार द्या. आवश्यक असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. लहान मुलांमध्ये हाड दुखण्याची तक्रार अनेक कारणांमुळे उद्भवू शकते. सर्वात सामान्य कारण म्हणजे “ग्रोइंग पेन” (वाढीतील वेदना). ३ ते १२ वर्षांच्या मुलांमध्ये शरीराची वाढ जलद गतीने होत असताना, विशेषतः पायांमध्ये मांड्या, पोटरी किंवा गुडघ्यांच्या आसपास दुखणे जाणवू शकते. या वेदना बहुतेक वेळा संध्याकाळी किंवा रात्री वाढतात आणि सकाळी कमी होतात. याशिवाय कॅल्शियम, व्हिटॅमिन D किंवा इतर पोषकतत्त्वांची कमतरता असल्यास हाडे कमकुवत होऊन दुखू शकतात. पुरेसा सूर्यप्रकाश न मिळणे, संतुलित आहाराचा अभाव किंवा जंक फूडचे जास्त सेवन ही कारणेही त्यामागे असू शकतात. काही वेळा खेळताना पडणे, मार लागणे किंवा स्नायूंवर ताण येणे यामुळेही हाडदुखीची तक्रार होते. अशा वेळी सूज, निळसरपणा किंवा हालचालीत त्रास दिसू शकतो.

वैद्यकीय मार्गदर्शन गरजेचे

तथापि, काही गंभीर कारणेही लक्षात घेणे आवश्यक आहे. संसर्ग (हाडांचा किंवा सांध्यांचा इन्फेक्शन), संधिवातासारखे आजार, किंवा क्वचित प्रसंगी रक्ताशी संबंधित आजारांमुळेही हाडे दुखू शकतात. जर दुखणे सतत टिकून राहते, एका विशिष्ट ठिकाणीच तीव्र वेदना जाणवतात, ताप येतो, मुलगा/मुलगी चालताना लंगडतो/लंगडते, वजन कमी होते किंवा खूप अशक्तपणा जाणवतो, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. योग्य तपासणी—रक्तचाचणी, एक्स-रे किंवा इतर चाचण्या यांच्या आधारे नेमके कारण समजते. बहुतेक वेळा हाडेदुखी ही साध्या वाढीच्या प्रक्रियेशी संबंधित असते आणि योग्य आहार, व्यायाम, हलकी मालिश आणि विश्रांतीमुळे सुधारणा होते. मात्र पालकांनी मुलांच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष न करता वेळेवर वैद्यकीय मार्गदर्शन घेणे हेच सुरक्षित आणि योग्य ठरते.