एक लाख 50 हजार वर्षे जुन्या मानवी वस्तीचा शोध, दगडी अवजारे आणि प्राचीन वनस्पतीचा शोध

ताजिकिस्तानच्या जेर्वशान व्हॅलीमध्ये दीड लाख वर्ष जुन्या शहराचा शोध लागलाय. अलीकडील उत्खननादरम्यान संशोधकांना हे 150,000 वर्षे जुने पुरातत्व स्थळ सापडलंय, जे या प्रदेशातील सुरुवातीच्या मानवी वसाहती आणि जीवनशैलीबद्दल माहिती प्रदान करते. जेरुसलेमच्या हिब्रू युनिव्हर्सिटी आणि ताजिकिस्तानच्या नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसच्या पुरातत्वशास्त्रज्ञांच्या पथकाने या बहुस्तरीय पुरातत्व स्थळाचा शोध लावला आहे. Soi Hawajak नावाच्या साइटने सुरुवातीच्या मानवांच्या स्थलांतर आणि विकासाविषयी महत्त्वपूर्ण पुरावे दिले आहेत.

हिब्रू विद्यापीठातील पुरातत्व संस्थेचे प्राध्यापक योसी झेडनर आणि ताजिकिस्तानच्या नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसचे डॉ. शारोफ कुर्बानॉव यांच्या पथकाने दगडी अवजारे, प्राण्यांची हाडे आणि प्राचीन वनस्पती यांचा शोध लावला आहे, असा अहवाल सायटेक डेलीने दिला आहे. हे सर्व शोध 20,000 ते 1,50,000 वर्षांपूर्वीचे आहेत.

नवीन शोध काय सांगतो?

प्रोफेसर झेडनर यांनी निदर्शनास आणून दिले आहे की गेर्वशन व्हॅली मुख्यतः मध्ययुगात रेशीम मार्ग म्हणून ओळखली जात होती. याच्या खूप आधी, म्हणजे दीड लाख वर्षांपूर्वीपर्यंत, हा मानवी विस्ताराचा मार्ग होता. आधुनिक होमो सेपियन्स, निअँडरथल्स, डेनिसोव्हन्स यांसारख्या मानवी प्रजातींसाठी या क्षेत्राने स्थलांतराचा मार्ग म्हणून काम केले असावे, जे कदाचित या प्रदेशात सहअस्तित्वात असतील. ते म्हणाले की या भागांमध्ये राहणारे मानव कोण होते आणि ते कसे जगले हे शोधणे हा आमच्या संशोधनाचा उद्देश आहे.

पुरातत्व पथकाने सोई हवाजक येथे तीन भागात उत्खनन केले, ज्यामुळे मानवी क्रियाकलापांचे स्तर उघड झाले. हे चांगले जतन केलेले अवशेष प्राचीन हवामान आणि पर्यावरणाविषयी महत्त्वाची माहिती देतात. ते मानवी अवशेष शोधण्याची क्षमता देखील प्रदान करतात जे या भागात कोणत्या मानवी प्रजाती राहतात हे ओळखू शकतात.

प्रोफेसर झेडनर म्हणतात की, मानवी उत्क्रांती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासावर या शोधाचा व्यापक परिणाम आहे. हे विशेषतः प्राचीन मानवी गट एकमेकांशी कसे संवाद साधत असतील हे समजून घेण्यास मदत करेल. संशोधक संघाचा असा विश्वास आहे की सोई हवाजाकने मध्य आशियातील पर्वतीय कॉरिडॉरमध्ये मानवी लोकसंख्येसाठी एक महत्त्वपूर्ण संक्रमण बिंदू म्हणून काम केले असावे, ज्यामुळे मानवांना विशाल भागात पोहोचता आले.

झेडनर म्हणाले की, सोई हवाजक येथे उत्खनन येत्या काही वर्षांत सुरूच राहील. हे सखोल स्तर शोधण्यात आणि सखोल विश्लेषण करण्यास मदत करेल. या संशोधनामुळे मध्य आशियातील मानवी विकासाबाबतची आमची समज वाढेल, अशी अपेक्षा आहे, त्यामुळे आगामी काळात आम्ही त्यावर लक्ष ठेवू, असे ते म्हणाले.