बापरे! या 5 सर्वात शक्तिशाली देशांना कोणी हातही लावू शकत नाही, इराण-अमेरिका युद्धाची झळही पोहोचली नाही
सध्या जगभरात अतिशय भयानक परिस्थिती पाहायला मिळत आहे. इराण विरोधात अमेरिका, इस्त्रायलचे सुरु असलेले युद्धाची झळ अनेक देशांना बसली आहे. पण जगातील पाच सर्वात शक्तिशाली देश कोणते ते पाहा...
गेल्या नऊ दिवसांपासून अमेरिका आणि इस्त्रायल मिळून इराणवर हल्ला करताना दिसत आहेत. हे युद्ध आता चांगलेच पेटले आहे. इराणने दोन्ही देशांना प्रतित्तूर देण्यासाठी आखाती देशांवर हल्ला केला आहे. त्यामुळे प्रत्येक देश आपली लष्करी शक्ती वाढवण्याच्या प्रयत्नात आहे. पण असे काही देश आहेत ज्यांच्यावर या युद्धाचा परिणाम होणार नाही. या देशांना युद्धाची झळही बसलेली नाही. जागतिक स्तरावर सध्या भू-राजकीय तणाव, युद्धे आणि सुरक्षा धोके वाढत असल्याने प्रत्येक देश आपली लष्करी क्षमता मजबूत करण्यावर भर देत आहे. संरक्षण बजेट, अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे, मनुष्यबळ आणि तंत्रज्ञान यांच्या आधारे जगातील देशांची ताकद मोजली जाते. याच पार्श्वभूमीवर ग्लोबल फायरपावर इंडेक्स २०२६ (Global Firepower Index 2026) नुकताच जाहीर झाला आहे. या प्रतिष्ठित अहवालात १४५ देशांच्या लष्करी शक्तीचे मूल्यमापन करण्यात आले असून, ६० हून अधिक घटकांचा विचार केला जातो.
या यादीत भारताने चौथा क्रमांकावर असून आपली मजबूत स्थिती कायम राखली आहे, तर शेजारील पाकिस्तानची रँकिंग आणखी घसरली आहे. चला, टॉप ५ देशांची सविस्तर माहिती पाहूया.
१. अमेरिका: अजूनही जगातील अव्वल महासत्ता
युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका (USA) ने पुन्हा एकदा पहिला क्रमांक मिळवला आहे. त्यांचा पावर इंडेक्स स्कोर ०.०७४१ आहे. प्रचंड संरक्षण बजेट (सुमारे ८९५ अब्ज डॉलर), जगभरातील ७५० लष्करी तळ, ११ अणुचालित विमानवाहक जहाजे, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि अण्वस्त्र क्षमता यामुळे अमेरिका इतर देशांपेक्षा खूप पुढे आहे. जगातील अनेक देशांच्या एकूण अर्थसंकल्पापेक्षा जास्त खर्च अमेरिका फक्त संरक्षणावर करते.
२. रशिया: युक्रेन युद्ध असूनही दुसरा क्रमांक टिकवला
रशियाने ०.०७९१ स्कोरसह दुसरे स्थान कायम राखले आहे. युक्रेनशी सुरू असलेल्या दीर्घकाळीन संघर्षानंतरही रशियाची अण्वस्त्रे, विशाल टँक फ्लीट, तोफखाना आणि जमिनीवरील लष्करी ताकद जगाला धडकी भरवणारी आहे. स्कोरमध्ये थोडी सुधारणा झाली असली तरी रशियाची स्थिती मजबूत आहे.
३. चीन: नौदल आणि सायबर युद्धात वेगवान प्रगती
चीन ०.०९१९ स्कोरसह तिसऱ्या स्थानावर आहे. चीन सध्या आपल्या नौदलाचा (Navy) वेगवान विस्तार, सायबर युद्ध क्षमता आणि आधुनिक शस्त्रांवर मोठी गुंतवणूक करत आहे. भविष्यातील युद्धांमध्ये चीन हे प्रमुख आव्हान ठरू शकते, असे तज्ज्ञ सांगतात. सक्रिय सैनिकांची संख्या २० लाखांपेक्षा जास्त आहे.
४. भारत: चौथा क्रमांक कायम, सुपरपावर होण्याच्या दिशेने पावले
भारतासाठी हा अहवाल अभिमानास्पद आहे. भारताने ०.१३४६ स्कोरसह चौथा क्रमांक पटकावला आहे (मागील वर्षीही चौथाच होता). प्रचंड मनुष्यबळ (सुमारे १४.५ लाख सक्रिय सैनिक), स्वदेशी शस्त्रनिर्मिती (मेक इन इंडिया), अण्वस्त्र क्षमता, हिंदी महासागरातील वाढता प्रभाव आणि मिसाइल तंत्रज्ञान यामुळे भारताची लष्करी ताकद सातत्याने वाढत आहे. भारत आता चीनला काही क्षेत्रांत आव्हान देण्याच्या स्थितीत पोहोचला आहे.
५. दक्षिण कोरिया: आशियातील उदयोन्मुख शक्ती
दक्षिण कोरिया ०.१६४२ स्कोरसह पाचव्या क्रमांकावर आहे. आधुनिक टँक (K2 ब्लॅक पँथर), प्रगत विमाने, मोठी राखीव दल आणि तंत्रज्ञानावर आधारित संरक्षण धोरण यामुळे दक्षिण कोरियाने टॉप ५ मध्ये स्थान मिळवले आहे.
पाकिस्तानची स्थिती: आर्थिक संकटामुळे मोठी घसरण
भारताचा शेजारी पाकिस्तान या यादीत १४व्या क्रमांकावर घसरला आहे (स्कोर ०.२६२६). मागील काही वर्षांत पाकिस्तानची रँकिंग सातत्याने खाली येत आहे. आर्थिक अडचणी, नवीन तंत्रज्ञानात गुंतवणूक न होणे आणि इतर संसाधनांचा अभाव यामुळे पाकिस्तानची लष्करी ताकद कमकुवत झाली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, ही घसरण पाकिस्तानसाठी चिंतेची बाब आहे.
हे इंडेक्स कसे तयार होते?
ग्लोबल फायरपावर इंडेक्स २००५ पासून दरवर्षी प्रकाशित होतो. यात लष्करी बजेट, सैनिक संख्या, टँक-विमाने-जहाजांची संख्या, अण्वस्त्रे, लॉजिस्टिक्स, भौगोलिक परिस्थिती आणि तांत्रिक प्रगती यासारख्या ६०+ घटकांचा विचार केला जातो. कमी स्कोर म्हणजे जास्त शक्तिशाली लष्कर. या अहवालानुसार जगातील लष्करी संतुलन स्पष्ट होते. अमेरिका अजूनही अव्वल आहे, तर भारताने आपली मजबूत स्थिती कायम राखून ‘सुपरपावर’ बनण्याच्या दिशेने ठाम पावले टाकली आहेत.
