कमी होत असलेले प्राणी माहित आहेतच, पण झपाट्याने वाढत असलेल्या ‘या’ जीवांची नावं ऐकून थक्क व्हाल!

सध्या जगभर हवामान बदल, प्रदूषण आणि जंगलतोड यामुळे अनेक प्राणी आणि पक्ष्यांच्या प्रजाती कमी होत चालल्या आहेत. ही गोष्ट सगळ्यांनाच माहिती आहे. दिवसेंदिवस बिबटे, गवे, पक्ष्यांचे विविध प्रकार आणि इतर अनेक प्राणी आपल्या डोळ्यांसमोर नाहीसे होत आहेत. यावर पर्यावरण तज्ज्ञही वारंवार चिंता व्यक्त करत असतात.

पण याच निसर्गात एक वेगळीच गंमत सुरू आहे. ज्या काळात काही प्राणी नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत, त्याच वेळी काही जीव मात्र धडधडीत वेगाने वाढत आहेत. ही वाढ काही ठिकाणी पर्यावरणासाठी अडचणीचं कारण बनली आहे, तर काही ठिकाणी आनंदाची बातमी घेऊन आली आहे.

कोणते आहेत हे प्राणी ?

उंदीर : उंदीर हा जगात कुठेही सहज आढळणारा प्राणी! पण अलीकडच्या काळात शहरांमध्ये उंदरांची संख्या झपाट्याने वाढताना दिसतेय. वाढतं तापमान, अन्न सुलभतेने उपलब्ध होणं आणि माणसांनी निर्माण केलेली जागा यामुळे उंदीर मोकाट वाढत आहेत. एका अभ्यासानुसार, अनेक शहरांमध्ये उंदरांची संख्या तब्बल ४० टक्क्यांनी वाढली आहे. ही वाढ केवळ अन्नाचा हक्क चोरण्यातच नाही, तर रोगराई पसरवण्यातही मोठा वाटा उचलते.

कबुतर : पूर्वी कबुतर पाहायला छान वाटायचं, पण आता कबुतरांची संख्या एवढ्या वेगाने वाढतेय की काही ठिकाणी ही समस्या बनली आहे. भारतात गेल्या काही वर्षांत कबुतरांच्या संख्येत प्रचंड वाढ झाली आहे. इमारतींच्या खिडक्या, गॅलऱ्या आणि ओटे हे कबुतरांसाठी घरं झाली आहेत आणि त्यांचा मोठा समूह पाहायला मिळतो.

साप आणि अजगर : ग्रामीण भागात साप आणि अजगरांची संख्या देखील काही भागांत वाढल्याचं निरीक्षण आहे. विशेषतः पिकांच्या जागा, शेतात आणि गावांच्या कडेला हे जीव अधिक प्रमाणात दिसून येत आहेत. यामागे हवामान बदल, पाणी आणि खाद्यसाखळीतील बदल कारणीभूत असू शकतात.

वाघ : सर्वात आनंदाची गोष्ट म्हणजे वाघांच्या संख्येत झालेली वाढ! भारतात वाघ वाचवण्यासाठी राबवलेल्या प्रकल्पांनी चांगलं काम केलं आहे. एकेकाळी नामशेष होण्याच्या मार्गावर असलेले वाघ आज देशभरात पुन्हा दिसू लागले आहेत. मागच्या दशकात वाघांची संख्या जवळपास दुप्पट झाल्याचं नोंदवण्यात आलं आहे.