उन्हाळ्यानंतर आता मान्सूनची धास्ती, 8 टक्के कमी पावसाच्या अंदाजामुळे अर्थव्यवस्थेवर वाढणार दबाव

देशाच्या आर्थिक विकासात मान्सूनची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. मात्र, यंदा IMD ने सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज वर्तवल्याने चिंता वाढली आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थिती आणि देशांतर्गत अपुऱ्या पावसामुळे शेती क्षेत्रासह एकूणच भारतीय बाजारपेठेवर आणि सर्वसामान्यांच्या खिशावर याचा काय परिणाम होईल, याचे सविस्तर विश्लेषण.

भारतीय हवामान खात्याने (IMD) कमी मान्सूनचा अंदाज कायम ठेवला आहे. शुक्रवार, 29 मे 2026 रोजी त्यांनी पुन्हा इशारा दिला की जूनमध्ये पाऊस 92 टक्के म्हणजेच 8 टक्के कमी असू शकतो. आयएमडीच्या या अंदाजानुसार, एल निनोची परिस्थिती लवकरच विकसित होईल.

भारतासारख्या कृषिप्रधान देशात तुटपुंज्या पावसामुळे शेतकऱ्यांची चिंता तर वाढेलच, पण त्याचा परिणाम ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत वाढ तसेच अन्नधान्याच्या बिलात वाढ होण्याच्या रुपात दिसून येईल. पहिले म्हणजे, अमेरिका आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या तणावामुळे भारतावर आर्थिक बोजा वाढत आहे.

कमकुवत मान्सूनचा परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर होणार

यंदा मान्सून कमी होण्याची शक्यता हवामान खात्याने गेल्या महिन्यात व्यक्त केली होती. त्यानुसार जूनमध्ये मान्सून कमकुवत राहील, जुलै ते ऑगस्टमध्ये एल निनोची स्थिती कमकुवत ते मध्यम असू शकते. वायव्य भारतातील बहुतेक कृषी आधारित भागात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. ईशान्य भारतात केरळमध्ये सामान्य पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. मध्यपूर्वेतील तणावाच्या दरम्यान, कमी पावसाचा उत्पादनावर परिणाम होईल, जो भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर दिसू शकतो.

त्याचा कसा परिणाम होईल?

जेव्हा पाऊस सुरू होतो तेव्हा उन्हापासून दिलासा मिळतो आणि शेतकऱ्यांसाठी नवीन आशा देखील निर्माण करतो. चांगल्या पीक उत्पादनाची आशा, चांगल्या उत्पन्नाची आशा. कमी पावसामुळे पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होईल आणि त्याचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर होईल. जेव्हा पाणी कमी होईल तेव्हा शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी इतर साधनांचा वापर करावा लागेल, ज्यामुळे त्यांचा शेतीचा खर्च वाढेल.अशा परिस्थितीत ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होईल, त्याचा परिणाम एफएमसीजी क्षेत्रावरही दिसून येईल.

उत्पादन कमी झाल्यानंतर पिकांच्या किंमती वाढू शकतात, ज्यामुळे महागाईची शक्यताही वाढू शकते. मध्यपूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर कमकुवत मान्सूनमुळे भारतासाठी चिंता वाढू शकते

अमेरिका आणि इराणमधील तणावामुळे भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाला आहे. आयात आणि निर्यातीवर परिणाम होत असून खाद्यपदार्थांच्या किंमती वैयक्तिक काळजी घेणाऱ्या वस्तूंच्या किंमतीत वाढ दिसून येत आहे. इंधनाचे दर वाढत आहेत. याचा परिणाम मध्यमवर्गीयांच्या कमाईवर आणि बचतीवरही होत आहे. अशा परिस्थितीत मोसमी पाऊस कमी झाल्याने दरवाढीचा परिणाम कृषी उत्पादन आणि अन्नधान्यावर होताना दिसून येत आहे.