भारतातील या नयनरम्य ठिकाणी परदेशी पर्यटकांना नो-एन्ट्री; यामागचं गुपित काय?

भारतामध्ये पर्यटनासाठी अनेक निसर्गरम्य ठिकाणे असली तरी सुरक्षेच्या कारणास्तव काही ठिकाणे परदेशी नागरिकांसाठी नो-गो झोन ठरवण्यात आली आहेत. विशेषतः सीमावर्ती भाग आणि लष्करी दृष्टिकोनातून संवेदनशील असलेल्या क्षेत्रांमध्ये परदेशी नागरिकांच्या मुक्त संचारावर बंदी आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, २०२६ मध्ये गृह मंत्रालयाने सीमावर्ती भागातील सुरक्षा व्यवस्थेत वाढ केली असून, विशेषतः ईशान्येकडील राज्यांमध्ये आणि लडाखमधील प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेच्या (LAC) जवळील भागांत परदेशी पर्यटकांसाठीचे नियम अधिक कडक केले आहेत.

वाढत्या घुसखोरीच्या छायेत आणि सामरिक महत्त्वाच्या प्रकल्पांच्या गोपनीयतेसाठी ‘प्रोटेक्टेड एरिया परमिट’ (PAP) मिळवण्याची प्रक्रिया आता पूर्णपणे डिजिटल करण्यात आली आहे. नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, परदेशी पर्यटकांना काही विशिष्ट संवेदनशील झोनमध्ये प्रवेश करण्यापूर्वी किमान १५ दिवस आधी ई-परमिटसाठी अर्ज करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे, जेणेकरून सुरक्षा यंत्रणांना त्यांची पार्श्वभूमी तपासणे सोपे जाईल.

कोणत्या ठिकाणी जाण्यास मनाई?

• चकराता (उत्तराखंड): हे डेहराडूनजवळील अतिशय सुंदर हिल स्टेशन आहे. मात्र, येथे लष्कराचे प्रशिक्षण केंद्र आणि कॅन्टोन्मेंट बोर्ड असल्याने परदेशी नागरिकांना येथे प्रवेश करण्यास सक्त मनाई आहे. केवळ भारतीय नागरिकच येथे जाऊ शकतात.
• नॉर्थ सेंटिनेल आयलंड (अंदमान): या बेटावर राहणाऱ्या आदिम जमातीच्या संरक्षणासाठी केंद्र सरकारने येथे कोणालाही जाण्यास बंदी घातली आहे. परदेशीच नाही, तर भारतीय नागरिकांनाही येथे जाण्याची परवानगी नाही.
• लक्षद्वीपमधील काही बेटे: लक्षद्वीपमधील काही ठराविक बेटांवरच परदेशी नागरिकांना जाण्याची परवानगी आहे. अग्नी (Agatti) आणि बंगाराम सारख्या बेटांव्यतिरिक्त इतर अनेक ठिकाणी परदेशी व्यक्तींना प्रवेश नाकारला जातो.
• अरुणाचल प्रदेश: हे संपूर्ण राज्य प्रोटेक्टेड एरिया अंतर्गत येते. येथे जाण्यासाठी परदेशी नागरिकांना PAP (Protected Area Permit) घ्यावे लागते. काही संवेदनशील सीमावर्ती भागांत परदेशी व्यक्तींना अजिबात प्रवेश दिला जात नाही.
• पॅंगॉन्ग त्सो लेक (लडाख) – काही भाग: या सरोवराचा काही भाग चीनच्या सीमेला लागून असल्याने तिथे जाण्यासाठी परदेशी पर्यटकांना विशेष परवानगी लागते. तसेच सरोवराच्या ठराविक मर्यादेपलीकडे त्यांना जाता येत नाही.
• सिक्कीमचे काही भाग: त्सोम्गो लेक (Tsomgo Lake) किंवा गुरुडोंगमार लेक यांसारख्या उच्च उंचीवरील क्षेत्रांमध्ये जाण्यासाठी परदेशी पर्यटकांना ‘रॅपिड परमिट’ (RAP) आवश्यक असते.

दरम्यान ज्या ठिकाणी मर्यादित प्रवेश दिला जातो, तिथे परदेशी पर्यटकांना किमान दोन किंवा त्यापेक्षा जास्त व्यक्तींच्या गटात असणे बंधनकारक असते. तसेच, त्यांना नोंदणीकृत ट्रॅव्हल एजंटच्या माध्यमातूनच आपली सहल नियोजित करावी लागते.