Pran Pratishtha Special : प्राण प्रतिष्ठापणेनंतर देवाला आरशात का दाखविले जाते प्रतिबींब? असे आहे धार्मिक कारण
हिंदू धर्मात, प्राण-प्रतिष्ठा हा एक पवित्र विधी आहे ज्याद्वारे देवाचा एक भाग दैवी मूर्तीमध्ये स्थापित केला जातो. अयोध्येत रामललाच्या अभिषेकाचा विधी सुरू आहे. वैदिक विधीनंतर गाभाऱ्यात मूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात येणार आहे. सात दिवस चालणाऱ्या या विधीमध्ये गर्भगृहाचे शुद्धीकरण, निवासस्थान, यज्ञ इत्यादींचा समावेश असेल.
अयोध्या : रामनगरी अयोध्या उत्सव आणि आनंदात रंगली आहे. जवळपास 500 वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर रामभक्तांच्या मनोकामना पूर्ण होणार आहेत. प्रभू राम त्यांच्या महालात माता जानकीसोबत विराजमान होतील. 22 जानेवारी 2024 रोजी प्राणप्रतिष्ठा पूर्ण होणार आहे. काळजीपूर्वक चर्चा करून अभिषेकची तारीख निश्चित करण्यात आली. स्वामी रामभद्राचार्य म्हणतात की 22 जानेवारीला कूर्म द्वादशी आहे. या दिवशी भगवान विष्णूने कूर्माचे रूप धारण करून समुद्रमंथन पूर्ण केले. प्रभू राम हे देखील विष्णूचे अवतार होते. या तिथीला ग्रह, नक्षत्र, योग आणि दशा सर्व अनुकूल आहेत. त्यामुळे रामललाच्या प्राणप्रतिष्ठा करण्याची ही सर्वात शुभ तिथी आहे. तथापि, प्राणप्रतिष्ठापणेसाठी (Pranpratishtha) केवळ 84 सेकंदांचा शुभ मुहूर्त उपलब्ध आहे. या वेळी रामललाला गर्भगृहात विराजमान होतील.
प्राण प्रतिष्ठा का केली जाते?
हिंदू धर्मात, प्राण-प्रतिष्ठा हा एक पवित्र विधी आहे ज्याद्वारे देवाचा एक भाग दैवी मूर्तीमध्ये स्थापित केला जातो. अयोध्येत रामललाच्या अभिषेकाचा विधी सुरू आहे. वैदिक विधीनंतर गाभाऱ्यात मूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात येणार आहे. सात दिवस चालणाऱ्या या विधीमध्ये गर्भगृहाचे शुद्धीकरण, निवासस्थान, यज्ञ इत्यादींचा समावेश असेल. यात डोळ्यावरची पट्टी काढणे आणि देवाला आरश्यात प्रतिबींब दाखवणे देखील समाविष्ट आहे. अभिषेक पूर्ण झाल्यानंतर, देवाला आरसा दाखवला जातो, कधीकधी तो आरसा फुटतो. असे का घडते ते आपण जाणून घेऊया.
देवाच्या मूर्तीच्या डोळ्यांवर कपडे का बांधतात?
नव्याने बांधलेल्या मंदिरात रामललाच्या अभिषेक प्रसंगी केले जाणारे विधी सुरू आहेत. 22 जानेवारीला गर्भगृहात रामललाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना होणार आहे. तोपर्यंत मूर्तीचे डोळे कापडाने झाकलेले राहतील. अभिषेक पूर्ण झाल्यानंतर, मूर्तीच्या डोळ्याभोवती बांधलेले कापड काढले जाईल. धार्मिक मान्यतेनुसार ‘मुल जेव्हा गर्भाशयातून बाहेर येते तेव्हा त्याचे डोळे झाकलेले असतात जेणेकरून त्याची प्रकाशाची दृष्टी जाऊ नये. तसेच अभिषेक करताना देवाच्या मूर्तीच्या डोळ्यांवर कापड बांधले जाते. जल निवास, गंध निवास, धान्य निवास आणि फुलांचे निवासस्थान अशा सर्व निवासस्थानांमधून प्राणप्रतिष्ठापणेची प्रक्रिया पुढे जाते. या दरम्यान मूर्तीमध्ये तेजस्वी प्रकाशाची स्थापना होते. प्राण-प्रतिष्ठा दरम्यान, नेत्रमूलन विधी केला जातो ज्यामध्ये देवतेच्या डोळ्यांवर बांधलेले कापड उघडले जाते आणि डोळ्यांना मध लावले जातो.
प्रतिबिंब पाहताना आरसा का तुटतो?
डोळ्यावरची पट्टी काढल्यानंतर रामललाच्या डोळ्यात काजल लावले जाईल. त्यानंतर प्रतिबिंब दर्शनाची प्रक्रिया पूर्ण होईल. प्रतिविंब दर्शनाविषयी स्पष्टीकरण देताना ज्योतिषी म्हणतात, ‘प्राण-प्रतिष्ठेच्या वेळी देवतेच्या डोळ्यात ऊर्जा येते. मंत्रोच्चार केल्याने मूर्तीला येणाऱ्या अमर्याद गतीमुळे मूर्तीला कोणतीही हानी होऊ नये यासाठी प्रतिविंब दर्शन केले जाते. डोळ्यांतून निघणाऱ्या प्रकाशामुळे आरसा तुटतो अशी धार्मिक मान्यता आहे.
(वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे.याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
