बँकेच्या लॉकरमध्ये सोनं ठेवणं किती सुरक्षित? वर्षाला किती शुल्क लागते?
देशात सध्या सोन्या-चांदीच्या दरात प्रचंड वाढ होत आहे. अशा वेळी या मौल्यवान धातूंची खरेदी आणि देखभाल करणे ही स्वतःच मोठी जबाबदारी ठरते. तुम्ही तुमचे सोने बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवत असाल तर त्याचे देखील तुम्हाला नियम आणि शुल्क माहिती असणे गरजेचे आहे, चला तर मग जाणून घेऊया.
भारतात सोनं खरेदी करणं हे केवळ गुंतवणुकीचं साधन नाही तर परंपरेशीही खोलवर जोडलेलं आहे. लग्नसमारंभ, धार्मिक कार्यक्रम आणि सणासुदीला अजूनही लोक फिजिकल सोनं खरेदी करायला जातात. मात्र, सध्याच्या युगात डिजिटल गोल्ड आणि गोल्ड ETF सारखे आधुनिक पर्यायही उपलब्ध आहेत, मात्र असे असूनही फिजिकल गोल्डची मागणी कायम आहे.
घरात सोने किंवा मौल्यवान वस्तू ठेवण्याचा धोका नेहमीच असतो. यामुळे लोक दागिने, कागदपत्रे आणि इतर मौल्यवान वस्तू बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवणे सुरक्षित मानतात. पण लॉकरमधील वस्तूंची संपूर्ण जबाबदारी बँक घेते का? या प्रश्नाचे उत्तर जाणून घेण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे नियम समजून घेणे गरजेचे आहे.
आरबीआयने ऑगस्ट 2022 मध्ये बँक लॉकरशी संबंधित नवीन नियम लागू केले. या नियमांनुसार सर्व बँकांना 1 जानेवारी 2023 पर्यंत त्यांच्या विद्यमान लॉकरधारकांशी नवीन करार करणे बंधनकारक होते.
आरबीआयच्या म्हणण्यानुसार, बँकांना रिकाम्या लॉकरची यादी आणि प्रतीक्षा यादी ग्राहकांना दाखवावी लागेल. त्याचबरोबर बँका ग्राहकांकडून एका वेळी जास्तीत जास्त तीन वर्षांचे भाडे आकारू शकतात.
बँका मनमानी अटी घालू शकत नाहीत
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (आरबीआय) बँक लॉकरच्या वापरासंदर्भात नवे नियम लागू केले आहेत. याअंतर्गत ग्राहकांना आता लॉकरमध्ये केवळ जीवनावश्यक आणि कायदेशीर वस्तूच ठेवता येणार आहेत. जर एखादी व्यक्ती लॉकरचा वापर बेकायदेशीर कामांसाठी करत असेल किंवा त्यात बेकायदेशीर वस्तू ठेवत असेल तर बँक कठोर कारवाई करू शकते.
लॉकरमध्ये कोणत्या वस्तू ठेवण्यास परवानगी आहे?
दागिने मालमत्तेशी संबंधित कागदपत्रे कर्जाची कागदपत्रे जन्म किंवा विवाह प्रमाणपत्र इन्शुरन्स पॉलिसी बचत रोख्यांसारख्या मौल्यवान आणि गोपनीय गोष्टी सुरक्षित ठेवता येतात.
लॉकरची चावी आणि प्रवेश त्या ग्राहकालाच मिळणार आहे ज्याच्या नावावर लॉकर आहे. त्याच्या नावे अधिकृत परवानगी असल्याशिवाय कुटुंबातील इतर सदस्य किंवा इतर कोणतीही व्यक्ती लॉकरमध्ये प्रवेश करू शकत नाही.
आरबीआयच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार लॉकरमध्ये रोकड आणि चलन ठेवण्यास मनाई आहे. याशिवाय लॉकरमध्ये खालील गोष्टीही ठेवता येणार नाहीत.
कोणत्या गोष्टी ठेवण्यास मनाई आहे?
शस्त्रास्त्रे, दारूगोळा ड्रग्ज, स्फोटके प्रतिबंधित गोष्टी विघटित किंवा किरणोत्सर्गी वस्तू
बँकेची जबाबदारी कधी आहे?
नियमानुसार बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवलेल्या कोणत्याही वस्तूचे नुकसान बँकेच्या निष्काळजीपणामुळे किंवा कर्मचाऱ्याच्या फसवणुकीमुळे झाले असेल तर बँकेला ग्राहकाला नुकसान भरपाई द्यावी लागते.
या नुकसान भरपाईची रक्कम लॉकरच्या वार्षिक भाड्याशी जोडलेली असते. लॉकरच्या वार्षिक भाड्याच्या 100 पट रक्कम बँकेला भरावी लागू शकते.
उदाहरणार्थ, जर लॉकरचे वार्षिक भाडे 2,000 रुपये असेल तर बँकेला 2,00,000 रुपयांपर्यंत नुकसान भरपाई द्यावी लागू शकते.
बँकेत सोने ठेवण्यासाठी लॉकर कसे मिळवायचे?
तुम्हाला तुमचं सोनं बँकेच्या लॉकरमध्ये सुरक्षित ठेवायचं असेल तर काही महत्त्वाच्या स्टेप्स फॉलो कराव्या लागतील. येथे आम्ही आपल्याला सोप्या भाषेत ही संपूर्ण प्रक्रिया सांगत आहोत.
लॉकरसाठी अर्ज कसा करायचा?
सर्वप्रथम ज्या बँकेच्या शाखेत तुमचे खाते आहे, त्या शाखेत जा. लॉकरसाठी अर्ज मागवा. फॉर्ममध्ये तुमची वैयक्तिक माहिती भरा. तुम्हाला हवं असेल तर तुम्ही तुमच्यासोबत जॉइंट होल्डर म्हणून दुसऱ्या कुणाला सामावून घेऊ शकता जेणेकरून तुमच्या अनुपस्थितीतही लॉकरमध्ये प्रवेश करता येईल. भरलेला फॉर्म बँकेत जमा करा.
फॉर्म सबमिट केल्यानंतर लॉकर उपलब्ध झाल्यावर बँक तुम्हाला ते देईल. लॉकरशी जोडलेल्या अटी आणि शर्तींसह करार वाचा आणि स्वाक्षरी करा. आपण आणि संयुक्त धारक दोघांनाही आवश्यक कागदपत्रे सादर करावी लागतील. लॉकरचा वापर सुरू करण्यापूर्वी भाडे जमा करणे आवश्यक आहे.
(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
