शिंगणापूरमध्ये शनिदेवाच्या मंदिराला छत का नाही? 99 टक्के लोकांना नाही शिंगणापूरबद्दल या गोष्टी

मुंबई : देशात सूर्यपुत्र शनिदेवाची अनेक मंदिरे आहेत. परंतु त्यापैकी सर्वात प्रमुख म्हणजे महाराष्ट्रातील अहमदनगर येथे असलेले शिंगणापूरचे शनी मंदिर (Shani Shingnapur). या जगप्रसिद्ध शनि मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे असलेली शनिदेवाची मूर्ती कोणत्याही छत किंवा घुमटविना खुल्या आकाशाखाली संगमरवरी मचाणावर विराजमान आहे. शिंगणापूरच्या या शनी मंदिरात लोखंडी दगडाने दिसणारी, सुमारे 5 फूट 9 इंच लांब आणि एक फूट 6 इंच रुंद अशी शनिदेवाची मुर्ती असून ती रात्रंदिवस ऊन, थंडी, पावसात उघड्यावर असते.

श्री शनि शिंगणापूर बद्दल प्रचलित आहे की, येथे ‘देवता आहेत, पण मंदिरे नाहीत’. घर आहे, पण दार नाही. झाड आहे, पण सावली नाही. भीती आहे, पण शत्रू नाही. श्री शिंगणापूरची ख्याती एवढी आहे की, आज येथे दररोज 13 हजारांहून अधिक लोक दर्शनासाठी येतात आणि शनी अमावास, शनि जयंतीला होणाऱ्या जत्रेला सुमारे 10 लाख लोकं येतात.

शिंगणापूरचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे घरांना दरवाजे नाहीत

शनिदेवासाठी पाच सूत्रांचे पालन करावे असे सांगितले जाते. ही पाच सूत्रे आहेत- जीवनातील आनंदी क्षणांमध्ये शनिदेवाची स्तुती केली पाहिजे. आपत्कालीन परिस्थितीतही शनिदेवाचे दर्शन घेतले पाहिजे, कठीण प्रसंगी शनिदेवाची पूजा करावी. जीवनाच्या प्रत्येक क्षणी शनिदेवांप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली पाहिजे.

शिंगणापुरात दरवर्षी शनि जयंती मोठ्या थाटामाटात साजरी केली जाते. या दिवशी शनिदेवाचा जन्मदिवस साजरा केला जातो. वैशाख वद्य चतुर्दशी- शनि जयंती सामान्यतः अमावस्येला येते. या दिवशी शिंगणापूर येथील शनिदेवाची मूर्ती निळ्या रंगाची दिसते. 5 दिवस यज्ञ आणि सात दिवस भजन-प्रवचन-कीर्तनाचा सप्ताह कडक उन्हात साजरा केला जातो.

या दिवशी येथे अकरा ब्राह्मण पुरोहितांकडून लघुरुद्राभिषेक केला जातो. हे एकूण 12 तास चालते. शेवटी महापूजेने उत्सवाची सांगता होते. सुरुवातीला या दिवशी मूर्तीला पंचामृत, तेल आणि शेजारच्या विहिरीचे पाणी आणि गंगेच्या पाण्याने स्नान घातले जाते. या विहिरीचे पाणी केवळ मूर्तीच्या सेवेसाठी वापरले जाते. स्नानानंतर मूर्तीला सोन्याचा आणि हिऱ्यांनी जडलेला नौरत्न हार अर्पण केला जातो.

काय आहे शनिदेवाचे महत्व

सूर्यपुत्र शनिदेव हे अत्यंत शक्तिशाली मानले जातात आणि त्यांचे मानवी जीवनात विलक्षण महत्त्व आहे. शनिदेव हे मृत्युभूमीचे असे स्वामी आहेत, जे एखाद्या व्यक्तीला त्याच्या चांगल्या-वाईट कर्मांच्या आधारे शिक्षा देतात आणि त्याला सुधारण्यासाठी प्रेरित करतात. शनिदेव हे मानवाचे शत्रू आहेत असे सामान्यतः मानले जाते. साडेसाती झाल्यामुळे क्लेश, दु:ख, क्लेश, यातना, व्यसन, पराजय इत्यादी उत्पन्न होतात असे मानले जाते.

शनिदेव केवळ वाईट कृत्य करणाऱ्यांनाच शिक्षा देतात. कर्माप्रमाणे प्रत्त्येकाला त्याचे फळ मिळते. जाणकारांच्या मते शनि हा मोक्ष देणारा आहे आणि शनिच शुभ ग्रहांपेक्षा अधिक चांगले फल देतो.

लोकांमध्ये शनिदेवाच्या भीतीमुळे ते गैरवर्तन करणे देखील टाळतात. चोरी,व्यभिचार आणि लबाडीने जगू नये असे मानले जाते. जर एखादी व्यक्ती खोट्या मार्गावर गेली असेल तर शनि त्याला त्रास देतो. अन्यथा परम तृप्त राहिल्याने पूर्वीपेक्षा अधिक संपत्ती, कीर्ती, कीर्ती, वैभव प्राप्त होते.