इंटरनेटशिवाय मोबाईलवर टीव्ही पाहण्याचं स्वप्न साकार होणार, कसं? जाणून घ्या लगेच

आता इंटरनेटशिवाय मोबाइलवर थेट टीव्ही आणि व्हिडिओ पाहण्याची सुविधा मिळणार आहे! डायरेक्ट-टू-मोबाइल (D2M) या नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानामुळे लवकरच संपूर्ण भारतात एक नवी डिजिटल क्रांती घडणार आहे. IIT कानपूर आणि तेजस नेटवर्क्स यांनी विकसित केलेल्या या प्रणालीमुळे, इंटरनेट किंवा सिमशिवाय देखील तुम्ही तुमच्या स्मार्टफोनवर लाईव्ह टीव्ही, व्हिडिओ कंटेंट, शैक्षणिक कार्यक्रम आणि अत्यावश्यक सरकारी सूचना सहज पाहू शकाल. ग्रामीण भागातील कोट्यवधी लोकांसाठी ही एक अभूतपूर्व सुविधा ठरणार आहे.

भारत सरकारच्या माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाकडून मंजुरी मिळण्याच्या अंतिम टप्प्यात असलेलं हे तंत्रज्ञान सार्वजनिक वापरासाठी सज्ज झालं आहे. या चाचण्या यशस्वीरीत्या पूर्ण झालेल्या असून, आवश्यक हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअरही तयार आहे. विशेषतः अशा ठिकाणी जिथे इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी कमी आहे किंवा महागडी आहे, तिथे D2M सेवा अत्यंत उपयुक्त ठरेल. यामुळे देशातील डिजिटल डिव्हाइड मोठ्या प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे.

D2M म्हणजे काय आणि ते कसं काम करतं?

D2M (Direct-to-Mobile) ही प्रणाली पारंपरिक जमिनीवरच्या टीव्ही ब्रॉडकास्टिंग तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. जसं रेडिओवर गाणी ऐकण्यासाठी कोणत्याही इंटरनेटची गरज लागत नाही, तसंच D2M च्या मदतीने स्मार्टफोनवर थेट प्रसारण केलं जातं. हे तंत्रज्ञान SL3000 नावाच्या विशेष चिपवर कार्यरत आहे, जी तेजस नेटवर्क्सच्या संलग्न संस्था ‘सांख्या लॅब्स’ने तयार केली आहे. या चिपमुळे स्मार्टफोनमध्ये रेडिओ फ्रिक्वेन्सीवरून थेट टीव्ही, व्हिडिओ किंवा मजकूर संदेश मिळू शकतात. त्यामुळे कुठेही डेटा प्लॅन किंवा वाय-फाय न वापरता, तुम्ही माहिती आणि मनोरंजनाचा लाभ घेऊ शकता.

या तंत्रज्ञानात अमेरिकेतील सिंक्लेअर इंक. कंपनीने देखील महत्त्वाची गुंतवणूक केली असून, आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ATSC 3.0 ब्रॉडकास्ट स्टँडर्डवर आधारित सिस्टीम तयार करण्यात आली आहे. ही प्रणाली 6G सारख्या भविष्यकालीन तंत्रज्ञानाशी सुसंगत असल्याने, भारतासाठी हे एक मोठं पाऊल ठरणार आहे.

D2M चे फायदे कोणते?

या तंत्रज्ञानामुळे अनेक महत्त्वाचे फायदे मिळतील. सर्वप्रथम, मोबाइल नेटवर्कवरील व्हिडिओ ट्रॅफिकचा भार जवळपास 25 ते 30 टक्क्यांनी कमी होईल. त्यामुळे इंटरनेट स्पीडमध्ये वाढ होईल आणि नेटवर्क जास्त स्थिर राहील. याशिवाय, इंटरनेट वापर न केल्यामुळे डेटा खर्चही मोठ्या प्रमाणावर वाचेल. विद्यार्थ्यांसाठी, विशेषतः ग्रामीण भागात राहणाऱ्यांसाठी, शैक्षणिक कंटेंट मोफत आणि सातत्याने उपलब्ध होईल. त्याचप्रमाणे, नैसर्गिक आपत्ती, आपत्कालीन प्रसंग किंवा सुरक्षेच्या बाबतीत सरकार थेट मोबाइलवर सूचना पाठवू शकेल. त्यामुळे फेक न्यूज, अफवा यांचा प्रसार रोखण्यास मदत होईल.

कुठे वापरले जाईल हे तंत्रज्ञान?

D2M तंत्रज्ञानाचा उपयोग सर्वसामान्य नागरिकांसाठी विविध माध्यमांमध्ये होणार आहे – जसं की दूरदर्शनवरील DD News, शैक्षणिक वाहिन्या, आरोग्याशी संबंधित माहिती देणाऱ्या सेवा, तसेच स्पोर्ट्स आणि मनोरंजनसुद्धा. हे तंत्रज्ञान शहरी भागाबरोबरच दुर्गम ग्रामीण परिसरातही पोहोचू शकेल. भविष्यात, शासकीय योजनांची माहिती, सरकारी मोहिमा याही थेट मोबाइलवर D2M च्या माध्यमातून पोहोचवता येतील.

एकूणच, डायरेक्ट-टू-मोबाइल (D2M) तंत्रज्ञान हे भारतातील डिजिटल माहिती क्रांतीत एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे. हे केवळ मनोरंजनापुरतं मर्यादित न राहता, शिक्षण, आरोग्य, आपत्कालीन सेवा आणि माहितीच्या सहजतेने उपलब्धतेसाठी एक मजबूत पर्याय ठरणार आहे. इंटरनेट नसतानाही डिजिटल कंटेंट सहज उपलब्ध होणं हीच या यंत्रणेची खरी ताकद आहे.