भारतातील पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनची सुरुवात, “ही” आहेत वैशिष्ट्ये, जाणून घ्या !
भारतीय रेल्वेच्या इतिहासात एक महत्त्वपूर्ण आणि आकर्षक टर्निंग पॉइंट घडला आहे. १ एप्रिलपासून हरियाणातील जींद-सोनीपत मार्गावर देशातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन धावू लागली आहे. मात्र, चला, तर पाहूया हायड्रोजन ट्रेनचे आणखी काय अनोखे वैशिष्ट्ये आहेत आणि या प्रकल्पाचा भविष्यातील प्रभाव.
भारतीय रेल्वेच्या इतिहासात एक ऐतिहासिक क्षण घडला आहे, कारण देशातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन १ एप्रिलपासून हरियाणातील जींद-सोनीपत मार्गावर धावू लागली आहे. चेन्नईतील इंटीग्रल कोच फॅक्ट्री (आयसीएफ) द्वारा निर्मित ही ट्रेन पर्यावरणासाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहे, कारण तिच्यात हायड्रोजन इंधनाचा वापर करण्यात आला आहे. ८९ किलोमीटर लांबीच्या या मार्गावर आजपासून हायड्रोजन ट्रेनचे ट्रायल्स सुरू झाले आहेत. ही ट्रेन ११० किलोमीटर प्रति तासाच्या वेगाने धावण्यास सक्षम आहे. चला, तर जाणून घेऊया या ट्रेनची आणखी वैशिष्ट्ये.
दुनियातील सर्वात लांब हायड्रोजन ट्रेनपैकी एक
ही हायड्रोजन ट्रेन १२०० हॉर्सपावर क्षमतेसह सुसज्ज आहे आणि एका वेळेस २६३८ प्रवाशांना वाहून नेऊ शकते. रेल्वे मंत्रालयाने हायड्रोजन इंधन सेल आधारित ट्रेन्सच्या निर्मितीसाठी २८०० कोटी रुपयांचे निधी मंजूर केले होते, त्यानुसार ३५ हायड्रोजन ट्रेन तयार केली जात आहेत. ८ कोच असलेली आणि ११० किलोमीटर प्रति तास वेगाने धावणारी ही हायड्रोजन ट्रेन दुनियातील सर्वात लांब हायड्रोजन ट्रेन्सपैकी एक ठरेल.
हरित तंत्रज्ञान आणि पर्यावरण संरक्षण
या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश कार्बन उत्सर्जन कमी करणे आणि पर्यावरणाची सुरक्षितता सुनिश्चित करणे आहे. हायड्रोजनवर चालणारी ही ट्रेन शून्य कार्बन उत्सर्जनाच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. ट्रायल्सच्या दरम्यान, ट्रेनच्या तांत्रिक क्षमता, सुरक्षा आणि कार्यक्षमता यांचा सखोल अभ्यास केला जाईल. यशस्वी परीक्षणानंतर, ही ट्रेन नियमित सेवेत आणली जाईल.
स्वच्छ आणि टिकाऊ परिवहनासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल
चेन्नईच्या इंटीग्रल कोच फॅक्ट्री (आयसीएफ) द्वारे तयार करण्यात आलेली हायड्रोजन ट्रेन भारतीय रेल्वेच्या स्वच्छ आणि टिकाऊ परिवहन प्रकल्पाचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे. भारतीय रेल्वेचे लक्ष स्वच्छ, हरित आणि टिकाऊ परिवहनाला प्रोत्साहन देणे आणि देशाच्या विविध ऐतिहासिक मार्गांना नव्याने ओळख देणे आहे.
आशा आहे की, हेरिटेज मार्गांवर ही हायड्रोजन ट्रेन स्वच्छता आणि पर्यावरण संरक्षणाच्या दिशेने एक मोठा पाऊल ठरेल. रेल्वे मंत्रालयाने २८०० कोटी रुपयांच्या बजेट अंतर्गत हायड्रोजन ट्रेन प्रकल्पासाठी निधी मंजूर केला आहे. याशिवाय, हेरिटेज मार्गांवर हायड्रोजन ट्रेन्सच्या सेवा सुरू करण्यासाठी ६०० कोटी रुपयांचा अतिरिक्त निधी ठेवण्यात आलेला आहे.
भारताच्या हरित परिवहनाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण प्रगती
भारतीय रेल्वेने ‘हायड्रोजन फॉर हेरिटेज’ प्रकल्पाच्या माध्यमातून हायड्रोजन आधारित ट्रेन्स लाँच करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. या प्रकल्पाने हरित परिवहनाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले आहे, जे पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून आवश्यक ठरणार आहे. यशस्वी ट्रायल्सनंतर, हायड्रोजन ट्रेन नियमित सेवा सुरु होईल, जी भारतीय रेल्वेच्या शून्य कार्बन उत्सर्जनाच्या ध्येयासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देईल.
