हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు বাংলা ગુજરાતી ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
LATEST NEWS महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

GK : ही आहे भारतातील सर्वात लहान नदी, लांबी फक्त…

Smallest River : भारतात असंख्य नद्या आहेत. यातील काही नद्या आपल्या विशाल लांबीसाठी तर काही नद्या धार्मिक महत्त्वासाठी ओळखल्या जातात. मात्र आज आपण देशातील एका लहान नदीची माहिती जाणून घेणार आहोत.

बापू गायकवाड
बापू गायकवाड | Updated on: Apr 07, 2026 | 9:07 PM
Share
राजस्थानमधील अलवर जिल्ह्यात एक अशी नदी वाहते, जिची लांबी फक्त 45 किलोमीटर आहे. मात्र तिची कहाणी मोठ्या नद्यांपेक्षाही अधिक प्रेरणादायी आहे. या नदीचे नाव अरवरी नदी आहे, जिला भारतातील सर्वात छोटी नदी म्हटले जाते.

राजस्थानमधील अलवर जिल्ह्यात एक अशी नदी वाहते, जिची लांबी फक्त 45 किलोमीटर आहे. मात्र तिची कहाणी मोठ्या नद्यांपेक्षाही अधिक प्रेरणादायी आहे. या नदीचे नाव अरवरी नदी आहे, जिला भारतातील सर्वात छोटी नदी म्हटले जाते.

1 / 5
अरवरी नदी राजस्थानच्या अलवर जिल्ह्यातील भानेटा गावातून उगम पावते. प्राचीन अरावली पर्वतरांगांमधून सुरू होणारी ही नदी राजस्थानच्या कोरड्या प्रदेशातून वाहत जाऊन शेवटी अलवरमधील सरस गावाजवळ साहिबी (साई) नदीला मिळते.

अरवरी नदी राजस्थानच्या अलवर जिल्ह्यातील भानेटा गावातून उगम पावते. प्राचीन अरावली पर्वतरांगांमधून सुरू होणारी ही नदी राजस्थानच्या कोरड्या प्रदेशातून वाहत जाऊन शेवटी अलवरमधील सरस गावाजवळ साहिबी (साई) नदीला मिळते.

2 / 5
एक काळ असा होता की अरवरी नदी पूर्णपणे आटली होती. बेछूट वृक्षतोड आणि भूजलाचा अतिवापर यामुळे जवळपास सहा दशके ही नदी अस्तित्वात नव्हती. अरवरी नदी आटणे हे राजस्थानमधील जलसंकटाचे गंभीर प्रतीक बनले होते.

एक काळ असा होता की अरवरी नदी पूर्णपणे आटली होती. बेछूट वृक्षतोड आणि भूजलाचा अतिवापर यामुळे जवळपास सहा दशके ही नदी अस्तित्वात नव्हती. अरवरी नदी आटणे हे राजस्थानमधील जलसंकटाचे गंभीर प्रतीक बनले होते.

3 / 5
1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात परिस्थिती बदलली, जेव्हा तरुण भारत संघ (NGO) आणि स्थानिक ग्रामस्थांनी हार मानली नाही. त्यांनी पारंपरिक जलसंधारण पद्धतींचा अवलंब केला. कोणत्याही सरकारी मदतीशिवाय ग्रामस्थांनी स्वतःच्या श्रमातून मातीचे छोटे-छोटे बंधारे बांधायला सुरुवात केली, ज्यांना स्थानिक भाषेत ‘जोहड’ म्हणतात.

1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात परिस्थिती बदलली, जेव्हा तरुण भारत संघ (NGO) आणि स्थानिक ग्रामस्थांनी हार मानली नाही. त्यांनी पारंपरिक जलसंधारण पद्धतींचा अवलंब केला. कोणत्याही सरकारी मदतीशिवाय ग्रामस्थांनी स्वतःच्या श्रमातून मातीचे छोटे-छोटे बंधारे बांधायला सुरुवात केली, ज्यांना स्थानिक भाषेत ‘जोहड’ म्हणतात.

4 / 5
या मातीच्या छोट्या बंधाऱ्यांचा उद्देश पावसाचे पाणी अडवणे होता, जेणेकरून ते वाहून जाऊन वाया न जाता जमिनीत मुरेल. हळूहळू या प्रयत्नांचा परिणाम दिसू लागला. भूजल पातळी वाढली आणि दशकांच्या शांततेनंतर अरवरी नदी पुन्हा वाहू लागली. आज ही नदी राजस्थानच्या कोरड्या भागातही वर्षभर वाहते.

या मातीच्या छोट्या बंधाऱ्यांचा उद्देश पावसाचे पाणी अडवणे होता, जेणेकरून ते वाहून जाऊन वाया न जाता जमिनीत मुरेल. हळूहळू या प्रयत्नांचा परिणाम दिसू लागला. भूजल पातळी वाढली आणि दशकांच्या शांततेनंतर अरवरी नदी पुन्हा वाहू लागली. आज ही नदी राजस्थानच्या कोरड्या भागातही वर्षभर वाहते.

5 / 5
Follow Us
LIVETV
Visual Stories View more
केमिकल वापरून पिकवलेली केळी कशी ओळखायची?
केमिकल वापरून पिकवलेली केळी कशी ओळखायची?
मुघलांनी जमिनीखाली गाडलेलं सोनं सापडलं का? जाणून घ्या सत्य
मुघलांनी जमिनीखाली गाडलेलं सोनं सापडलं का? जाणून घ्या सत्य
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
घटस्थापनेचा मुहूर्त कधी? पंचांग काय सांगते जाणून घ्या!
घटस्थापनेचा मुहूर्त कधी? पंचांग काय सांगते जाणून घ्या!
अकबरला ‘जोरू का गुलाम’ का म्हणतात? कोण होती ती खास बेगम?
अकबरला ‘जोरू का गुलाम’ का म्हणतात? कोण होती ती खास बेगम?
मुघल बादशहांना कोणते आजार होत असत?
मुघल बादशहांना कोणते आजार होत असत?
व्हिडीओ View more
FDA आयुक्त तुकाराम मुंढेंचा गेम चेंजर निर्णय; आता रक्तदान शिबिर...
FDA आयुक्त तुकाराम मुंढेंचा गेम चेंजर निर्णय; आता रक्तदान शिबिरांबाबतही नवे नियम
शेअर बाजारात जिओचा धमाका! 30 हजार कोटींचा IPO आणण्याची तयारी,
शेअर बाजारात जिओचा धमाका! 30 हजार कोटींचा IPO आणण्याची तयारी, नेमकं टार्गेट किती?
दिवाळीत सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यासाठी नवे नियम, हायकोर्टाकडून...
दिवाळीत सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यासाठी नवे नियम, हायकोर्टाकडून तातडीचे आदेश
दुष्काळात मदतीवरून विरोधकांच्या टीकेला राज्य सरकारचे प्रत्युतर
महाराष्ट्र दुष्काळ मदतीवरून विरोधकांच्या टीकेला राज्य सरकारचे पुराव्यांसोबत प्रत्युत्तर; कर्नाटकमधील आकडेवारीसह...
हे काय? शहादा नगरपालिका गुजरातमध्ये हलवा; नंदुरबारमधील नगराध्यक्ष...
हे काय? शहादा नगरपालिका गुजरातमध्ये हलवा; नंदुरबारमधील नगराध्यक्षांची मोठी मागणी, नेमकं कारणही सांगितलं
तुकाराम मुंढेंची मोठी घोषणा! महाराष्ट्रात सुटे मसले खरेदी करताना...
तुकाराम मुंढेंची मोठी घोषणा! महाराष्ट्रात सुटे मसले खरेदी करताना... नवे नियम काय?
दिल्लीतील आंदोलनावरून CJP आक्रमक; अभिजीत दीपकेंची पत्रकार परिषद,
दिल्लीतील आंदोलनावरून CJP आक्रमक; अभिजीत दीपकेंची पत्रकार परिषद, सरकारला घेरलं...
एकनाथ शिंदे महायुतीच्या बैठकीला गैरहजर, नाराजीच्या चर्चांमागचं खरं...
एकनाथ शिंदे महायुतीच्या बैठकीला गैरहजर, नाराजीच्या चर्चांमागचं खरं कारण आलं समोर?
सुप्रीम कोर्टाचा मोठा दणका? SIR प्रकरणात निवडणूक आयोगाला नोटीस
सुप्रीम कोर्टाचा मोठा दणका? SIR प्रकरणात निवडणूक आयोगाला नोटीस, राहुल गांधींच्या वर्तनावरही नाराजी!
शेतकऱ्यांच्या मागण्या मान्य होत नाहीत, तोपर्यंत.... जयंत पाटील आक्रमक
Jayant Patil on Shaktipeeth Highway : शेतकऱ्यांच्या मागण्या मान्य होत नाहीत, तोपर्यंत.... जयंत पाटील आक्रमक