हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు বাংলা ગુજરાતી ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
LATEST NEWS महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

Most Poisonous Snakes : विषारी साप कसा ओळखायचा ?

पावसाळ्यात आणि उष्ण वातावरणात साप मानवी वस्तीजवळ आढळू शकतात. भारतात आढळणारे विषारी आणि बिनविषारी साप, नाग, मण्यार, घोणस आणि धामण यांची ओळख, त्यांच्या शरीरावरील खुणा आणि सापांपासून सुरक्षित राहण्यासाठी आवश्यक खबरदारी याबद्दल जाणून घ्या. साप दिसल्यास काय करावे आणि सर्पदंश झाल्यास कोणती काळजी घ्यावी, याची महत्त्वाची माहिती वाचा.

| Updated on: Oct 13, 2026 | 11:41 AM
Share
पावसाळ्यात तसेच उष्ण वातावरणात अनेकदा साप मानवी वस्तीजवळ आढळतात. अशा वेळी विषारी आणि बिनविषारी साप यांच्यातील फरक जाणून घेणे महत्त्वाचे ठरते. मात्र, केवळ बाह्यरूपावरून साप विषारी आहे की नाही, हे निश्चितपणे ओळखता येत नाही.

पावसाळ्यात तसेच उष्ण वातावरणात अनेकदा साप मानवी वस्तीजवळ आढळतात. अशा वेळी विषारी आणि बिनविषारी साप यांच्यातील फरक जाणून घेणे महत्त्वाचे ठरते. मात्र, केवळ बाह्यरूपावरून साप विषारी आहे की नाही, हे निश्चितपणे ओळखता येत नाही.

1 / 6
भारतात नाग, मण्यार आणि घोणस यांसारखे प्रमुख विषारी साप आढळतात. नागाच्या फण्यावर विशिष्ट खूण दिसू शकते, तर मण्यारच्या शरीरावर पांढरे पट्टे असतात आणि घोणसाच्या अंगावर साखळीसारखे ठिपके दिसतात. मात्र, प्रत्येक सापाची ओळख केवळ रंग किंवा खुणांवरून निश्चित होत नाही.

भारतात नाग, मण्यार आणि घोणस यांसारखे प्रमुख विषारी साप आढळतात. नागाच्या फण्यावर विशिष्ट खूण दिसू शकते, तर मण्यारच्या शरीरावर पांढरे पट्टे असतात आणि घोणसाच्या अंगावर साखळीसारखे ठिपके दिसतात. मात्र, प्रत्येक सापाची ओळख केवळ रंग किंवा खुणांवरून निश्चित होत नाही.

2 / 6
धामण हा भारतात आढळणारा सामान्य बिनविषारी साप असून तो उंदीर खाऊन पर्यावरणाचा समतोल राखण्यास मदत करतो. काही बिनविषारी सापांचे शरीर लांब व सडपातळ असते, तर काहींच्या अंगावर पट्टे किंवा ठिपकेही असतात. त्यामुळे साप बारीक आहे, त्याचे डोके गोल आहे किंवा त्याचा रंग साधा आहे म्हणून तो बिनविषारी आहे, असे समजू नये.

धामण हा भारतात आढळणारा सामान्य बिनविषारी साप असून तो उंदीर खाऊन पर्यावरणाचा समतोल राखण्यास मदत करतो. काही बिनविषारी सापांचे शरीर लांब व सडपातळ असते, तर काहींच्या अंगावर पट्टे किंवा ठिपकेही असतात. त्यामुळे साप बारीक आहे, त्याचे डोके गोल आहे किंवा त्याचा रंग साधा आहे म्हणून तो बिनविषारी आहे, असे समजू नये.

3 / 6
अनेकांना त्रिकोणी डोके असलेला साप विषारी आणि गोल डोके असलेला साप बिनविषारी असतो, असे वाटते. प्रत्यक्षात काही बिनविषारी सापही डोके रुंद करून त्रिकोणी आकारासारखे दिसू शकतात. त्यामुळे डोक्याचा आकार, डोळ्यांची बाहुली किंवा शरीरावरील खवले पाहून साप विषारी आहे की नाही, याचा अंदाज बांधणे धोकादायक ठरू शकते.

अनेकांना त्रिकोणी डोके असलेला साप विषारी आणि गोल डोके असलेला साप बिनविषारी असतो, असे वाटते. प्रत्यक्षात काही बिनविषारी सापही डोके रुंद करून त्रिकोणी आकारासारखे दिसू शकतात. त्यामुळे डोक्याचा आकार, डोळ्यांची बाहुली किंवा शरीरावरील खवले पाहून साप विषारी आहे की नाही, याचा अंदाज बांधणे धोकादायक ठरू शकते.

4 / 6
विषारी सापांमध्ये विष तयार करणाऱ्या ग्रंथी आणि विष टोचण्यासाठी विशेष दात असतात, तर बिनविषारी सापांमध्ये अशी विषप्रणाली नसते. मात्र, हे शारीरिक फरक सामान्य व्यक्तीला प्रत्यक्ष साप पाहून सुरक्षितपणे तपासता येत नाहीत. सापाची अचूक ओळख करण्यासाठी प्रशिक्षित सर्पतज्ज्ञांची मदत घेणे हाच सुरक्षित पर्याय आहे.

विषारी सापांमध्ये विष तयार करणाऱ्या ग्रंथी आणि विष टोचण्यासाठी विशेष दात असतात, तर बिनविषारी सापांमध्ये अशी विषप्रणाली नसते. मात्र, हे शारीरिक फरक सामान्य व्यक्तीला प्रत्यक्ष साप पाहून सुरक्षितपणे तपासता येत नाहीत. सापाची अचूक ओळख करण्यासाठी प्रशिक्षित सर्पतज्ज्ञांची मदत घेणे हाच सुरक्षित पर्याय आहे.

5 / 6
घरात किंवा परिसरात साप दिसल्यास त्याला पकडण्याचा, मारण्याचा किंवा हुसकावण्याचा प्रयत्न करू नका. सुरक्षित अंतर ठेवा आणि स्थानिक सर्पमित्र किंवा प्रशिक्षित बचाव पथकाशी संपर्क साधा. साप चावल्यास जखम कापणे, विष शोषून घेणे किंवा घट्ट दोरी बांधणे टाळा आणि त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.

घरात किंवा परिसरात साप दिसल्यास त्याला पकडण्याचा, मारण्याचा किंवा हुसकावण्याचा प्रयत्न करू नका. सुरक्षित अंतर ठेवा आणि स्थानिक सर्पमित्र किंवा प्रशिक्षित बचाव पथकाशी संपर्क साधा. साप चावल्यास जखम कापणे, विष शोषून घेणे किंवा घट्ट दोरी बांधणे टाळा आणि त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.

6 / 6
Follow Us
LIVETV
Visual Stories View more
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
घटस्थापनेचा मुहूर्त कधी? पंचांग काय सांगते जाणून घ्या!
घटस्थापनेचा मुहूर्त कधी? पंचांग काय सांगते जाणून घ्या!
अकबरला ‘जोरू का गुलाम’ का म्हणतात? कोण होती ती खास बेगम?
अकबरला ‘जोरू का गुलाम’ का म्हणतात? कोण होती ती खास बेगम?
मुघल बादशहांना कोणते आजार होत असत?
मुघल बादशहांना कोणते आजार होत असत?
साप बिळात नेमकं काय करतो? जाणून घ्या रहस्य!
साप बिळात नेमकं काय करतो? जाणून घ्या रहस्य!
मुघलांच्या खानपानाच्या सवयी होत्या भन्नाट, चक्क हिमालयातून बर्फ मागवला जायचा ?
मुघलांच्या खानपानाच्या सवयी होत्या भन्नाट, चक्क हिमालयातून बर्फ मागवला जायचा ?
व्हिडीओ View more
बॅरिकेटिंग, RAF तैनात अन् पोलिसांचा बंदोबस्त; जंतरमंतरवर आंदोलनाआधीच..
Delhi CJP Protest : बॅरिकेटिंग, RAF तैनात अन् पोलिसांचा बंदोबस्त; जंतरमंतरवर आंदोलनाआधीच CJP नेत्यांना रोखलं
आंदोलनं दडपली तर...; संजय राऊतांचा केंद्र सरकारला इशारा, म्हणाले...
Sanjay Raut : आंदोलनं दडपली तर...; संजय राऊतांचा केंद्र सरकारला इशारा, म्हणाले...
आशुतोष रांका, सौरव दास यांना दिल्ली पोलिसांनी ताब्यात घेतलं
CJP : आशुतोष रांका, सौरव दास यांना दिल्ली पोलिसांनी ताब्यात घेतलं; नेमकं काय घडलं?
बँकेत कर्मचारी केक कापण्यात व्यस्त, शेतकरी मात्र...; व्हिडिओ व्हायरल
Viral Video : बँकेत कर्मचारी केक कापण्यात व्यस्त, शेतकरी मात्र...; बुलडाण्यातील व्हिडिओ व्हायरल
अभिजित दिपके आज हिंगोलीतून दिल्लीला रवाना होण्याची शक्यता; नेमकं काय..
Abhijeet Dipke : अभिजित दिपके आज हिंगोलीतून दिल्लीला रवाना होण्याची शक्यता; नेमकं काय म्हणाले?
शिवसेना पक्ष-चिन्ह प्रकरणात आज सुनावणी; सुप्रीम कोर्टात काय घडणार?
Shivsena : ठाकरे की शिंदे? शिवसेना पक्ष-चिन्ह प्रकरणात आज महत्त्वाची सुनावणी; सुप्रीम कोर्टात काय घडणार?
दिल्लीतील आंदोलनात जनसागर! राहुल गांधींच्या महामोर्चाला उस्फुर्त...
दिल्लीतील आंदोलनात जनसागर! राहुल गांधींच्या महामोर्चाला उस्फुर्त प्रतिसाद
ठाकरे बंधूंवरील गुन्ह्यांच्या निषेधार्थ तेजस ठाकरेंच्या नेतृत्वाखाली..
ठाकरे बंधूंवरील गुन्ह्यांच्या निषेधार्थ तेजस ठाकरेंच्या नेतृत्वाखाली दादरमध्ये मूकमोर्चा; शिवाजी पार्करही आंदोलन!
उदय सामंतांचा MPSC आयुक्तांच्या राजीनाम्यावर मोठा खुलासा; महायुतीतील..
उदय सामंतांचा MPSC आयुक्तांच्या राजीनाम्यावर मोठा खुलासा; महायुतीतील समन्वयावरही भाष्य!
पक्षचिन्ह गैरसमजामुळे लाखो मत गमावले, ठाकरे गटातील नेत्याचा आरोप
धनुष्यबाणाच्या गैरसमजामुळे दीड लाख मतांचा फटका अन् पक्ष... ठाकरे गटातील नेत्याचा अजब आरोप