हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు বাংলা ગુજરાતી ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
LATEST NEWS महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

रेल्वे रुळांमध्ये मुद्दाम हे अंतर का ठेवले जाते? कारण वाचून व्हाल थक्क

दररोज रेल्वेने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना देखील माहिती नाही रेल्वेच्या रुळांमध्ये गॅप का असतो? कारण ऐकून तुम्हाला बसेल धक्का.

| Updated on: Aug 24, 2026 | 5:13 PM
Share
रेल्वेने प्रवास करताना आपण गाडीचा वेग, डबे, स्थानके आणि रेल्वे रुळ यांसारख्या अनेक गोष्टी पाहतो. मात्र, या प्रत्येक गोष्टीमागे विशिष्ट अभियांत्रिकी आणि शास्त्रीय कारणे दडलेली असतात. रेल्वे रुळांच्या जोडांमध्ये दिसणारी छोटी फट हीदेखील त्यापैकीच एक महत्त्वाची बाब आहे.

रेल्वेने प्रवास करताना आपण गाडीचा वेग, डबे, स्थानके आणि रेल्वे रुळ यांसारख्या अनेक गोष्टी पाहतो. मात्र, या प्रत्येक गोष्टीमागे विशिष्ट अभियांत्रिकी आणि शास्त्रीय कारणे दडलेली असतात. रेल्वे रुळांच्या जोडांमध्ये दिसणारी छोटी फट हीदेखील त्यापैकीच एक महत्त्वाची बाब आहे.

1 / 5
अनेकदा दोन रेल्वे रूळ ज्या ठिकाणी जोडले जातात, तिथे त्यांच्यामध्ये थोडी जागा ठेवलेली दिसते. पहिल्यांदा पाहताना ही फट धोकादायक वाटू शकते. मात्र, रेल्वेची सुरक्षितता लक्षात घेऊनच ही जागा ठेवली जाते.

अनेकदा दोन रेल्वे रूळ ज्या ठिकाणी जोडले जातात, तिथे त्यांच्यामध्ये थोडी जागा ठेवलेली दिसते. पहिल्यांदा पाहताना ही फट धोकादायक वाटू शकते. मात्र, रेल्वेची सुरक्षितता लक्षात घेऊनच ही जागा ठेवली जाते.

2 / 5
रेल्वेचे रूळ प्रामुख्याने स्टीलचे बनलेले असतात. तापमान वाढल्यावर स्टीलचा विस्तार होतो, तर तापमान कमी झाल्यावर ते आकुंचन पावते. एखाद्या छोट्या रुळाच्या तुकड्यावर याचा परिणाम फारसा जाणवत नाही. मात्र, अनेक किलोमीटर लांबीच्या रेल्वेमार्गाचा विचार केला तर तापमानातील बदलामुळे रुळांच्या लांबीमध्ये लक्षणीय फरक पडू शकतो.

रेल्वेचे रूळ प्रामुख्याने स्टीलचे बनलेले असतात. तापमान वाढल्यावर स्टीलचा विस्तार होतो, तर तापमान कमी झाल्यावर ते आकुंचन पावते. एखाद्या छोट्या रुळाच्या तुकड्यावर याचा परिणाम फारसा जाणवत नाही. मात्र, अनेक किलोमीटर लांबीच्या रेल्वेमार्गाचा विचार केला तर तापमानातील बदलामुळे रुळांच्या लांबीमध्ये लक्षणीय फरक पडू शकतो.

3 / 5
उन्हाळ्यात तापमान वाढल्यावर रूळ प्रसरण पावतात. जर रुळांना जोडताना कोणतीही जागा ठेवली नाही, तर या प्रसरणासाठी पुरेशी जागा उपलब्ध होणार नाही. परिणामी रुळांमध्ये अतिरिक्त ताण निर्माण होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत रुळ वाकणे किंवा त्यांची स्थिती बदलणे यांसारख्या समस्या निर्माण होऊन रेल्वे वाहतुकीच्या सुरक्षिततेवर परिणाम होऊ शकतो.

उन्हाळ्यात तापमान वाढल्यावर रूळ प्रसरण पावतात. जर रुळांना जोडताना कोणतीही जागा ठेवली नाही, तर या प्रसरणासाठी पुरेशी जागा उपलब्ध होणार नाही. परिणामी रुळांमध्ये अतिरिक्त ताण निर्माण होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत रुळ वाकणे किंवा त्यांची स्थिती बदलणे यांसारख्या समस्या निर्माण होऊन रेल्वे वाहतुकीच्या सुरक्षिततेवर परिणाम होऊ शकतो.

4 / 5
याउलट, तापमान कमी झाल्यावर रूळ आकुंचन पावतात. त्यामुळे रुळांची रचना करताना तापमानातील या बदलांचा विचार केला जातो. रुळांमधील जोड आणि त्यांची रचना अशा पद्धतीने केली जाते की तापमानामुळे होणाऱ्या हालचाली नियंत्रित करता येतील.

याउलट, तापमान कमी झाल्यावर रूळ आकुंचन पावतात. त्यामुळे रुळांची रचना करताना तापमानातील या बदलांचा विचार केला जातो. रुळांमधील जोड आणि त्यांची रचना अशा पद्धतीने केली जाते की तापमानामुळे होणाऱ्या हालचाली नियंत्रित करता येतील.

5 / 5
Follow Us
LIVETV
Visual Stories View more
अभिनेत्री माधुरी दीक्षित हीचे आलिशान घर, समुद्रासह अख्ख्या मुंबईच होते दर्शन
अभिनेत्री माधुरी दीक्षित हीचे आलिशान घर, समुद्रासह अख्ख्या मुंबईच होते दर्शन
ऐतिहासिक वारसा आणि निसर्गसौंदर्याचा संगम! लोहगड किल्ल्याला एकदा नक्की भेट द्या
ऐतिहासिक वारसा आणि निसर्गसौंदर्याचा संगम! लोहगड किल्ल्याला एकदा नक्की भेट द्या
नाना पाटेकरांनी त्यांच्या कारकीर्दीत किती मराठी चित्रपटांत अभिनय केला?
नाना पाटेकरांनी त्यांच्या कारकीर्दीत किती मराठी चित्रपटांत अभिनय केला?
Maharashtra Sea Fort : चारही बाजूंनी समुद्र तरी किल्ल्यात गोड्या पाण्याची तलाव ; मराठ्यांनाही जिंकता आला नाही हा किल्ला
Maharashtra Sea Fort : चारही बाजूंनी समुद्र तरी किल्ल्यात गोड्या पाण्याची तलाव ; मराठ्यांनाही जिंकता आला नाही हा किल्ला
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी किती पदव्या मिळवल्या? आणि कोणत्या विद्यापीठातून?
बाहेर 100 रुपयांना मिळणारी ही वस्तू डी-मार्टमध्ये मिळतेय फक्त 51 रुपयांना, घेण्यासाठी प्रचंड गर्दी
बाहेर 100 रुपयांना मिळणारी ही वस्तू डी-मार्टमध्ये मिळतेय फक्त 51 रुपयांना, घेण्यासाठी प्रचंड गर्दी
व्हिडीओ View more
CJP नेत्यांना जामीन मिळताच आशुतोष रांकांचा मोदी सरकारवर हल्लाबोल;
CJP नेत्यांना जामीन मिळताच आशुतोष रांकांचा मोदी सरकारवर हल्लाबोल; म्हणाले, 'भारतासाठी...
एक स्वाक्षरी लोकशाहीसाठी; संदीप देशपांडेंची मोहीम, सरकारला थेट आव्हान!
एक स्वाक्षरी लोकशाहीसाठी; संदीप देशपांडेंची मोहीम, सरकारला थेट आव्हान!
CJP प्रवक्ते आशुतोष रांका यांचं जामिनानंतर पहिलंच ट्वीट; ज्ञानेश कुमार
CJP प्रवक्ते आशुतोष रांका यांचं जामिनानंतर पहिलंच ट्वीट; ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीवर ठाम
अवमान प्रकरणी दिल्ली पोलिसांना सुप्रीम कोर्टाची नोटीस, सुनावणीत नेमकं
मोठी बातमी! अवमान प्रकरणी दिल्ली पोलिसांना सुप्रीम कोर्टाची नोटीस, सुनावणीत नेमकं काय घेडलं?
मोठी बातमी! महाराष्ट्रातील कृषी संकटावर फडणवीसांची केंद्राकडे मोठी...
मोठी बातमी! महाराष्ट्रातील कृषी संकटावर फडणवीसांची केंद्राकडे मोठी मागणी, शेतकऱ्यांना मिळणार दिलासा?
जामिनावर सुटका होताच अभिजीत दीपके थेट सिब्बल यांच्या निवासस्थानी;
जामिनावर सुटका होताच अभिजीत दीपके थेट सिब्बल यांच्या निवासस्थानी; बैठकीत घेतला मोठा निर्णय
15-20 अज्ञातांनी माझं अपहरण केलं होतं, युट्यूबर ध्रुव राठीचा ट्विट...
Dhruv Rathee | 15-20 अज्ञातांनी माझं अपहरण केलं होतं, युट्यूबर ध्रुव राठीचा ट्विट करत आरोप
भाजपचे 4 प्रमुख नेते वेगळा निर्णय घेण्याच्या तयारीत; सहा महिन्यात...
भाजपचे 4 प्रमुख नेते वेगळा निर्णय घेण्याच्या तयारीत; सहा महिन्यात... बड्या नेत्याच्या दाव्याने खळबळ
अभिजीत दीपके आजीच्या अंत्यदर्शनाला मुकले; दिल्ली पोलिसांच्या कारवाई...
अभिजीत दीपके आजीच्या अंत्यदर्शनाला मुकले; दिल्ली पोलिसांच्या कारवाईमुळे नातेवाईकांची तीव्र नाराजी
दिल्लीतील 57 मेट्रो स्थानके बंद; सर्वोच्च न्यायालयात गृह सचिवांविरोधात
दिल्लीतील 57 मेट्रो स्थानके बंद; सर्वोच्च न्यायालयात गृह सचिवांविरोधात अवमान याचिका! सुनावणी सुरु