हरिद्वारमधील हर की पौडी या नावाचा अर्थ तुम्हाला माहिती आहे का?

उत्तराखंडमधील हरिद्वार येथे असलेल्या हर की पौडीचे नाव तुम्ही अनेकदा ऐकले असेल आणि कदाचित तुम्ही येथे भेटही दिली असेल. लाखो भाविक येथे स्नान करण्यासाठी दूरदूरून येतात. हिंदू धर्मात हे खूप महत्वाचे मानले जाते. पण तुम्हाला माहिती आहे का की पौडी हे नाव का आणि कसे पडले ? या पवित्र स्थानाचे नाव पूर्वी भर्तृहरी की पौडी असे होते, जे उज्जैनच्या राजा भर्तृहरीच्या नावावरून ठेवण्यात आले होते . या स्थानाचे नाव नंतर हर की पौडी असे ठेवण्यात आले. चला तुम्हाला हर की पौडी या नावाची पौराणिक कथा आणि त्याचे महत्त्व सांगूया.

हर की पौडीचा अर्थ….

हर की पौडी या नावाचा अर्थ “हरीचे पाय” किंवा “भगवान विष्णूचे पाय” असा होतो. असे मानले जाते की या ठिकाणी भगवान विष्णूने गंगा नदीच्या काठावर आपले पाऊल ठेवले होते म्हणून त्याला हे नाव पडले. एका आख्यायिकेनुसार, राजा विक्रमादित्यने येथे ध्यान करण्यासाठी आलेल्या आपल्या भावाच्या स्मृतीप्रित्यर्थ हा घाट बांधला होता . म्हणूनच त्याला भर्तृहरी की पौडी असे नाव देण्यात आले.

पौराणिक कथेनुसार, राजा विक्रमादित्यचा भाऊ भर्तृहरीने आपले राज्य सोडले आणि हर की पौडीच्या वरील टेकडीवर अनेक वर्षे तपस्या केली. भर्तृहरीने गंगेत स्नान करण्यासाठी ज्या मार्गावरून खाली उतरले त्या मार्गावर राजा विक्रमादित्यने पायऱ्या बांधल्या आणि भर्तृहरीने या पायऱ्यांना पायऱ्या असे नाव दिले . नंतर या पायऱ्या हर की पौडी म्हणून प्रसिद्ध झाल्या. भर्तृहरीच्या नावात हरी देखील आहे , म्हणूनच या ठिकाणाला हर की पौडी असे म्हणतात . धार्मिक श्रद्धेनुसार , हर की पौडी ही तीच जागा आहे जिथे गंगा नदी स्वर्गातून पृथ्वीवर अवतरली .

इथे अमृताचे थेंब पडले

हर की पौडीशी संबंधित आणखी एक कथा आहे ज्यानुसार, समुद्र मंथन दरम्यान , जेव्हा सर्व देवी-देवता अमृतासाठी लढत होते, तेव्हा भगवान धन्वंतरी राक्षसांपासून अमृत काढून घेत होते . तेव्हा त्या अमृताचे काही थेंब पृथ्वीवर पडले . असे म्हटले जाते की जिथे जिथे अमृताचे थेंब पडले, ती ठिकाणे धार्मिक महत्त्वाची ठिकाणे बनली .

धार्मिक श्रद्धेनुसार, प्रामुख्याने ४ ठिकाणी अमृताचे थेंब पडले, जे खालीलप्रमाणे आहेत – हरिद्वार, उज्जैन , नाशिक आणि प्रयागराज. यापैकी एक ठिकाण म्हणजे हर की पौडी. या कारणास्तव, हे ठिकाण भक्तांसाठी खूप पवित्र आणि मोक्ष देणारे मानले जाते. असे म्हटले जाते की येथे फक्त स्नान केल्याने व्यक्तीला मोक्ष मिळतो.