AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

LATEST NEWS महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

GK : भारतात नोटा छापायचा नियम काय? RBI मनाला वाटेल तेवढ्या नोटा का छापू शकत नाही?

आरबीआयला नोटा छापण्याचा अधिकार असतो. परंतु हा अधिकार असूनही आरबीआय मनाला वाटले तेवढ्या नोटा छापू शकत नाही. त्यामागचे नेमके कारण अनेकांना माहिती नाही.

Prajwal Dhage | Updated on: Jan 05, 2026 | 7:57 PM

जेव्हा महागाई वाढते तेव्हा नोकऱ्या कमी होतात. सोबतच सामान्य लोकांच्या खिशाला जास्त झळ बसते. त्यामुळेच अशा स्थितीत भारताची रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया पैसे छापून लोकांच्या हातात पैसे का देत नाही? असा प्रश्न विचारला जातो. सोबतच आरबीआयकडे नोटा छापण्याचा अधिकार असेल तर भरपूर साऱ्य नोटा छापून आरबीआय देशावर असलेले कर्ज का कमी करत नाही? हादेखील प्रश्न उपस्थित केला जातो. त्यामुळेच आता आरबीआय आणि नोटा छापण्याचा अधिकार याविषयी जाणून घेऊ या... — जेव्हा महागाई वाढते तेव्हा नोकऱ्या कमी होतात. सोबतच सामान्य लोकांच्या खिशाला जास्त झळ बसते. त्यामुळेच अशा स्थितीत भारताची रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया पैसे छापून लोकांच्या हातात पैसे का देत नाही? असा प्रश्न विचारला जातो. सोबतच आरबीआयकडे नोटा छापण्याचा अधिकार असेल तर भरपूर साऱ्य नोटा छापून आरबीआय देशावर असलेले कर्ज का कमी करत नाही? हादेखील प्रश्न उपस्थित केला जातो. त्यामुळेच आता आरबीआय आणि नोटा छापण्याचा अधिकार याविषयी जाणून घेऊ या...
1 / 5

किती नोटा छापायच्या याचा अधिकारी आरबीआयकडे असतो. परंतु नोटा छापायचा अधिकार असला तरीही आरबीआय नोटा मनाला वाटेल तेवढ्या नोटा छापू शकत नही. नोटा छापण्यासाठी विशेष परवानगी लागते. सोबतच सर्व नियमांचे पालून करूनच नोटा छापाव्या लागतात. — किती नोटा छापायच्या याचा अधिकारी आरबीआयकडे असतो. परंतु नोटा छापायचा अधिकार असला तरीही आरबीआय नोटा मनाला वाटेल तेवढ्या नोटा छापू शकत नही. नोटा छापण्यासाठी विशेष परवानगी लागते. सोबतच सर्व नियमांचे पालून करूनच नोटा छापाव्या लागतात.
2 / 5

भारतात नोटा छापण्याच्या प्रक्रियेला मिनिमम रिझर्व्ह सिस्टिम म्हटले जाते. या प्रक्रियेअंतर्गत परदेशी गंगाजळी आणि सोन्याचा साठा लक्षात घेऊन आरबीआय नोटा छापते. म्हणजेच आरबीआयने एखादी नोट चापल्यास त्या नोटाचे मूल्य आहे तेवढेच राहावे. — भारतात नोटा छापण्याच्या प्रक्रियेला मिनिमम रिझर्व्ह सिस्टिम म्हटले जाते. या प्रक्रियेअंतर्गत परदेशी गंगाजळी आणि सोन्याचा साठा लक्षात घेऊन आरबीआय नोटा छापते. म्हणजेच आरबीआयने एखादी नोट चापल्यास त्या नोटाचे मूल्य आहे तेवढेच राहावे.
3 / 5

नोटाचे मूल्य कमी होऊ नये, हा विचार केंद्रस्थानी ठेवूनच आरबीआयला नोटा छापाव्या लागतात. नोटा छापण्याचा निर्णय आरबीआय एकट्याने घेऊ शकत नाही. या प्रक्रियेत केंद्र सरकारचीही भूमिका फार महत्त्वाची असते. सरकार आणि आरबीआय एकत्र मिळून नोटा छापायच्या की नाही, हे ठरवतात. — नोटाचे मूल्य कमी होऊ नये, हा विचार केंद्रस्थानी ठेवूनच आरबीआयला नोटा छापाव्या लागतात. नोटा छापण्याचा निर्णय आरबीआय एकट्याने घेऊ शकत नाही. या प्रक्रियेत केंद्र सरकारचीही भूमिका फार महत्त्वाची असते. सरकार आणि आरबीआय एकत्र मिळून नोटा छापायच्या की नाही, हे ठरवतात.
4 / 5

बाजारात नोटांची मागणी, जुन्या किती नोटा खराब झालेल्या आहेत, महागाईचा दर, आर्थिक स्थिती लक्षात घेऊनच नोटा छापायच्या की नाही, हे आरबीआय ठरवते. आरबीआयने नव्या नोटा छापल्या की महागाई वाढते. बाजारात नोटा जास्त झाल्या की महागाई वाढते. त्याचा परिणाम नोटांवर पडतो. लोकांचा चलनावरील विश्वास उडतो. असे झाल्यास देश संकटात सापडू शकतो. अर्थव्यवस्था खिळखिळी होऊ शकते. त्यामुळेच गरजेच्या असतील तेवढ्याच नोटा छापण्याचा निर्णय आरबीआय घेते. — बाजारात नोटांची मागणी, जुन्या किती नोटा खराब झालेल्या आहेत, महागाईचा दर, आर्थिक स्थिती लक्षात घेऊनच नोटा छापायच्या की नाही, हे आरबीआय ठरवते. आरबीआयने नव्या नोटा छापल्या की महागाई वाढते. बाजारात नोटा जास्त झाल्या की महागाई वाढते. त्याचा परिणाम नोटांवर पडतो. लोकांचा चलनावरील विश्वास उडतो. असे झाल्यास देश संकटात सापडू शकतो. अर्थव्यवस्था खिळखिळी होऊ शकते. त्यामुळेच गरजेच्या असतील तेवढ्याच नोटा छापण्याचा निर्णय आरबीआय घेते.
5 / 5

Related Photo Gallery

उकडलेली अंडी किती दिवस खाण्यालायक असतात ?.

स्मिथने शतकासह गाठला नवा टप्पा, अशी कामगिरी करणारा दुसरा फलंदाज.

मुस्तफिझुर रहमानला मिळणार नव्या संघात एन्ट्री.

डेविड वॉर्नरने आपल्या संघाला ढकललं पराभवाच्या दरीत, 3 चेंडूत गेम पलटी!.

व्हेनेझुएलाच्या अध्यक्षांचे भारतीय कनेक्शन, 'साईबाबांच्या' दर्शनाला....

बुधवारचा दिवस म्हणजे पैशांचा पाऊस, 3 राशींचे नशीब फळफळणार!.

GK : महिलांना दाढी व मिशा का नसतात? वाचा कारण.

हा योग पलटणार तीन राशींचे नशीब! तुमची रास आहे का? एकदा पाहा.

सरकारी कंपनीचे दामदुप्पट परतावा ! शेअरमुळे गुंतवणूकदार मालामाल.

21 दिवस फॉलो करा फक्त ही गोष्टी, आरोग निरोगी राहण्यासोबतच...

Visual Stories View more

हे १० देश सर्वाधिक मांसाहारी, नाव वाचून धक्का बसेल

केळी खाल्ल्याने स्पर्म काऊंट वाढते का ?

लिव्हरच्या समस्येचे हे 7 संकेत जाणा, वेळीच सावध व्हा

रात्री अचानक दात दुखायला लागल्यावर काय करावे?

विमानातील सीट्स या निळ्या रंगाच्या का असतात?

पारंपरिक ड्रेसमध्ये करिश्माच्या घाळाय अदा, चाहत्यांच्या खिळल्या नजरा

Most Read Stories

उकडलेली अंडी किती दिवस खाण्यालायक असतात ?.

Samsung ने लाँच केला जगातील पहिला 130 इंचाचा Micro RGB TV.

गर्भवती महिलांसाठी महत्त्वाची बातमी, आहारात करा या पदार्थांचा समावेश.

असले 56 अजित पवार मी खिशात घेऊन फिरतो, ओवैसी यांची झोंबरी टीका.

Latest Articles View more

उकडलेली अंडी किती दिवस खाण्यालायक असतात ?.

Samsung ने लाँच केला जगातील पहिला 130 इंचाचा Micro RGB TV.

गर्भवती महिलांसाठी महत्त्वाची बातमी, आहारात करा या पदार्थांचा समावेश.

काँग्रेसला सर्वात मोठा धक्का! संपूर्ण यूनियन भाजपमध्ये सामील....

असले 56 अजित पवार मी खिशात घेऊन फिरतो, ओवैसी यांची झोंबरी टीका.

व्हिडीओ View more

नांदेडमध्ये शिंदे गटात खळबळ; आमदारांविरोधात शिवसैनिक आक्रमक.

देवेंद्र फडणवीस यांची जळगावात भव्य प्रचार रॅली, तुफान गर्दी अन्....

छ. शिवाजी महाराजही पाटीदार.... भाजप मंत्र्याच्या विधानानं राजकीय वादंग.

काँग्रेस कार्यकर्त्याच्या अनोख्या प्रचारानं नागपूरमध्ये तुफान चर्चा.

भाजपचे 2 बडे नेते भडकले अन् दादांना इशारा, प्रचारादरम्यान युतीत जुंपली.

दादांच्या टीकेचा फडणवीसांकडून समाचार अन निवडणुकीत पाणी पाजण्याचा इशारा.

वयोवृद्ध इंदुबाई नागरे निवडणुकीच्या मैदानात... शेती करून नाशकात प्रचार.

ठाकरेंची सेना आणि भाजप आमने-सामने, पनवेलमध्ये प्रचार तापला.

मनसे सोडून धुरी भाजपात का? ठाकरे बंधूंवर निशाणा;'त्या' आरोपामुळे खळबळ!.

भाजपवासी झालेल्या संतोष धुरी यांच्या 'त्या' दाव्यानं खळबळ.

मेन्यू

रिल्स

व्हिडीओ

फोटोगॅलरी