स्तनपानामुळे सुधारते आईचे मानसिक आरोग्य… बाळाची अपेक्षा पूर्ण न केल्यास, मातांना येते नैराश्य !

नवी दिल्लीः आईचे दूध हे केवळ बाळांसाठीच आरोग्यदायी नाही, त्यासोबतच स्तनपानाचाही संबंध आईच्या मानसिक आरोग्याशी (With mental health) आहे. एका पुनरावलोकन अभ्यासात स्तनपान करणार्‍या मातांच्या मानसिक आरोग्याचे परीक्षण केले गेले, ज्याच्या आधारावर स्तनपान करणे आईसाठी देखील फायदेशीर असल्याचे दिसून आले आहे. जर्नल ऑफ वुमेन्स हेल्थमध्ये हा अभ्यास प्रकाशित झाला आहे. मॅसॅच्युसेट्स चॅन मेडिकल स्कूल विद्यापीठातील मेगन युएन आणि ऑलिव्हा हॉल आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना असे आढळून आले की स्तनपानामुळे संपूर्ण मातांचे मानसिक आरोग्य सुधारते. मात्र, आईला स्तनपान करताना अडचण (Difficulty) जाणवत असेल किंवा तिच्या अपेक्षा आणि अनुभवांमध्ये तफावत असेल, तर स्तनपानामुळे आईच्या मानसिक आरोग्यावरही विपरीत परिणाम होतो. स्तनपान हे प्रसुतिपूर्व नैराश्य (Prenatal depression) कमी करण्यातही महत्वाची भूमिका बजावते.

अपेक्षा आणि वास्तविक अनुभवातील तफावत

मॅसॅच्युसेट्स चॅन मेडिकल स्कूल विद्यापीठातील मेगन युएन आणि ऑलिव्हिया हॉल आणि सहकाऱ्यांना असे आढळून आले की एकूणच, स्तनपान हे मातृ मानसिक आरोग्याच्या सुधारित परिणामांशी संबंधित आहे. दरम्यान, जर एखाद्या आईला स्तनपान करताना अडचणी येत असतील किंवा तिच्या अपेक्षा आणि वास्तविक अनुभव यांच्यातील फरक असेल तर, स्तनपान नकारात्मक मानसिक आरोग्य परिणामांशी संबंधित होते. स्तनपान आणि मानसिक आरोग्य यांच्यातील सांख्यिकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण संबंध आढळला आहे. यात 36 पैकी 29 अभ्यासांमध्ये असे आढळून आले की स्तनपान कमी केले तर, मानसिक आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतो. तर, मातांनी जितके अधिक स्तनपान केले तितके जास्त मानसिक आरोग्य सुदृढ राहते. स्तनपान आणि प्रसुतिपश्चात उदासीनतेच्या लक्षणांमधील सांख्यिकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण संबंध आढळलेल्या 34 अभ्यासांपैकी, 28 अभ्यासांमध्ये असे आढळून आले की स्तनपान हे प्रसुतिपूर्व नैराश्याच्या लक्षणांच्या कमी झालेल्या धोक्याशी संबंधित होते.

अपेक्षा पूर्ण न झाल्यास नकारात्मक परिणाम

व्हर्जिनिया कॉमनवेल्थ युनिव्हर्सिटी इन्स्टिट्यूट फॉर वुमेन्स हेल्थ, रिचमंड, VA चे कार्यकारी संचालक, चीफ सुसान जी. कॉर्नस्टीन, एमडी, जर्नल ऑफ वुमेन्स हेल्थ एडिटर म्हणतात की, चिकित्सकांना स्तनपान आणि मानसिक आरोग्य समुपदेशनाबाबत बोलायचे झाल्यास, स्तनपान सामान्यत: सुधारित मातेच्या मानसिक आरोग्याशी संबंधित आहे, जर आईला स्तनपानाबाबत आव्हाने येत असतील किंवा स्तनपानाचा अनुभव तिच्या अपेक्षा पूर्ण करत नसेल तर त्याचे मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात.